SPIS

SPIS

TREŚCI

Uczyć

Globalnie

Uczyć

i lok

D alnie

ydaktyka

lepiej

lepiej

5. Ut enim ad minim

Czasopismo społeczno-oświatowe

Przykłado

O debwa instytucja

Ewa Superczyńska

acie uczniowskiej

2-3

- redaktor naczelna

i debatowaniu

7. Ut enim ad minim

Szanowni Państwo

Przykładowa inst

4-6 Audiodeskr ytucja

ypcja na

lekcji języka polskiego

„Nauczanie we współczesnej szkole jest wyzwaniem dla każdego nauczyciela, któremu zależy nie tylko na O

ciek d

awy r

c edak

h lekcjac

cji

h, ale również na wzmacnianiu re-

STOPKA REDAKCYJNA

lacji z młodymi ludźmi”. To cytat wprowadzający do Adres redakcji

Adres r

ul. Gór edak

eck

cji

Dydaktyka

artykułu poświęconego konieczności zmian w meto-a 1, 60-201 Poznań

Excepteur sint occaecat cupidatat

5. Ut enim ad minim

tel. 61 858 47 00, fax 61 852 33 29

non proident, sunt in culpa qui

dyce (Pokoleniowa zmiana i ewolucja w metodyce).

Przykładowa instytucja

e-mail:

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed officia deserunt mollit anim id est

Jeżeli dobrze się zastanowimy, to nic dla nas jako uczyclepiej@odnpoznan.pl

Ludzie,

laborum." Lorem ipsum dolor sit

7. Ut enim ad minim

do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna http://www.odnpoznan.pl

amet, consectetur adipisicing elit,

Przykładowa instytucja

nauczycieli nie ma ważniejszego niż zainteresowa-miejsca,

aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation sed do eiusmod tempor incididunt

nie uczniów uczeniem się i rozwijanie relacji sprzy-ut labor

Konto e et dolore magna aliqua.

ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

KB S.A. III O/Poznań

zdarzenia

Excepteur sint occaecat cupidatat

jających edukacji, a przede wszystkim rozwojowi Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse non pr

86 15 oident, sunt in

00 1621 1216 2005 9460 0000

młodego człowieka. Takie przesłanie towarzyszy te-7 Zwycięzcy

cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint Konto

Komunikacja

matom poruszanym w bieżącym numerze.

Redakcja

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia Excepteur sint occaecat cupidatat

Redaktor naczelny

społeczna

non proident, sunt in culpa qui

deserunt

Pisz mo

em llit anim id

y o potrz est laborum."

ebie kszt

"Lorem ipsum dolor

ałcenia umiejętności

Ewa Superczyńska

8. Ut enim ad minim

Sekretarz redakcji

Przykładowa instytucja

sit amet,

dyskutow consect

ania, sz etur

cz

adipisicing

ególnie w

elit, sed do

ażnej w społecz eiusmod

eństwie

Redakcja

Except

Jo

eur sint occaecat cupidat

anna Marchewka

at

tempor

demokr incididunt

atyczn

ut labor

ym, ale t

e

akż et

e jakdolore

o kier magna

unkow aliqua.

ania uw Ut

a-

non proident, sunt in culp

Zespół redakcyjny

a qui

enim ad minim veniam, quis

gi ucznia na wysiłek ar

nostr

gument ud

ow exercitation

ania swoic ullamco

h opinii

Żaneta Chełmińska

Reklamy i ogłosz

Agnieszka Gałązk enia

(laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

O debacie uczniowskiej i debatowaniu). Opisujemy a-Kozłowska

Ludzie, miejsca

Dorota Mursztyn-Gorgoń

Excepteur sint occaecat cupidatat

dobre praktyki w zakresie edukacji międzykulturo-Anna Golik-Czarnecka

zdarzenia

Inspiracje

non proident, sunt in culpa qui

Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse 9. Ut enim ad minim

wej, otwierającej na inność kulturową i wzajemną Kinga Koszewska

8-9 Przykłado

Po dr wa instytucja

ugiej stronie…

cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint Korekta

Jakub Niewiński

współpracę, także w warunkach spotkań za pośred-Except

T

eur sint occaecat cupidat

adeusz Nowik

at

10-11

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia Pokoleniowa zmiana

non proident, sunt in culpa qui

nictwem platform komunikacyjnych (Międzykulturo-i ewolucja w metodyce

deserunt mollit anim id est laborum. Lorem ipsum dolor sit we spotkania online). Proponujemy ciekawe narzę-Aut

K

orz

ont y t

akt: ekstów

amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor Joanna Marchewka

12-13 Niech żyje kreatywność!

Excepteur sint occaecat cupidatat

dzia i metody pracy (m.in. audiodeskrypcję, stotyline, non pr

t

oident, sunt in culp

el. 61 858 47 64

a qui

Wychowanie

incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad joanna.marchewka@odnpoznan.pl

14-15 Radość muzykowania

metodę a.d.a.m® publikację Po drugiej stronie…), Excepteur sint occaecat cupidatat

10. Ut enim ad minim

minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris non proident, sunt in culpa qui

Przykładowa instytucja

z nadzieją, że pozwolą Państwu w doskonaleniu wła-16-17 Storyline w praktyce

nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure Except

Kor

eur sint occaecat cupidat

ekta

at

szkolnej

snej pracy.

non proident, sunt in culp

Agnieszka Gałązka-Kozło a qui

wska

11.Ut enim ad minim

dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore Przykładowa instytucja

Excepteur sint occaecat cupidat

Jakub Niewiński

at

eu fugiat nulla p

Gratulujem ariatur.

y serdecznie laurów zwycięzcom

non proident, sunt in culpa qui

Excepteur sint occaecat cupidatat

V edycji konkursów, organizowanych przez Samo-Autorzy tekstów

non proident, sunt in culpa qui

Excepteur

rząd W

sint

ojew

occaecat

ództw

cupidat

a Wielkopo at non

lskiego pr

. oident,

Tytuł „ sunt

Wielk in

o-

Żaneta Chełmińska

Excepteur sint occaecat cupidatat

Dorota Mursztyn-Gorgoń

Dobre

culp

po a qui

lski N officia

auczy

deser

ciel Ro unt

ku mollit

” otrz

anim id

ymały: Jo est labor

anna G um.Ut

non proident, sunt in culpa qui

adom-

Excepteur sint occaecat cupidat

Alina Płaziak-Janiszewska

at

praktyki

enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco skaj z Zespołu Szkół Ekonomiczno-Usługowych im.

non pr

Beat oident, sunt in culp

a Jerzakowsk

a qui

a-Kibenko

10. Ut enim ad minim

laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute Excepteur sint occaecat cupidat

Kinga Koszewska

at

Przykładowa instytucja

Fryderyka Chopina w Żychlinie oraz Agnieszka Jan-Agnieszka Gałązka-Kozłowska

irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum non proident, sunt in culpa qui

Dobre praktyki

kowiak-Maik z III Liceum Ogólnokształcącego im.

Excepteur sint occaecat cupidat

Jakub Niewiński

at

12. Ut enim ad minim

dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat non proident, sunt in culp

Anna Pałczyńska

a qui

Przykłado

św. Jana Kantego w Poznaniu. Mianem „Wielkopol-18-19 Międzwa inst

ykultur ytucja

owe

cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt Excepteur sint occaecat cupidat

Agnieszka Szcześniak

at

5. Ut enim ad minim

spotkania online

skiej Szkoły Roku mogą się natomiast szczycić: Ze-non proident, sunt in culp

Małgorzata Hyps-Wolińska qui

a

Przykładowa instytucja

mollit anim id est laborum. Ut enim ad minim veniam, quis Excepteur sint occaecat cupidatat

spół Szkół Rolniczych im. H. Dąbrowskiego w Środzie 20 Ogrody Jordanowskie

nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea 14. Ut enim ad minim

non proident, sunt in culpa qui

Projekt graficzny czasopisma

Przykładowa instytucja

miejscem altrrnatywnej

commodo

Wielkopo consequat.

lskiej or

Duis aute

az Zespół S irur

zk e dolor

ół Zaw in repr

odo

ehenderit

wych nr 2

Opr

Mat acow

eusz L anie gr

eszko

aficzne

wicz

nauki

in voluptate velit

im. Janusza Kor esse

czakcillum

a w P do

o lore eu

znaniu. fugiat nulla pariatur.

Excepteur sint occaecat cupidatat

non pr

Pr

oident, sunt in culp

ojekt okładki, ilustr a qui

acje

Except

N eur sint

a nadc

occaecat cupidat

hodzące święt

at

a pr

non

osz

pr

ę prz oident,

yjąć ży sunt

cz

in

enia

Sylwia Pragłowska

culpa qui

wyłącz

officia deserunt mo

enia się z sieci i by llit anim id

cia wspó est laborum.

lnie z najb

D

liższuis

y-

Druk

Dobre

aute irur

mi. Niec e do

h Nolor in

wy Rorepr

k 2 ehenderit

022 st

in volupt

anie się wr at

esz e velit

cie ro esse

kiem

Excepteur sint occaecat cupidat

Skład i druk

at

praktyki

cillum

zwy

do

cięst lor

w e eu fugiat

a nad p

nulla pariatur

andemią i budo .

w Excepteur

ania no

sint

non pr

Drukaroident, sunt in culp

nia Laser-Graf

a qui

wych

, Płock

17. Ut enim ad minim

biuro.lasergraf@gmail.com

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia Przykładowa instytucja

trwałych relacji także w obszarze edukacyjnym.

tel. 664 434 122

16. Ut enim ad minim

Przykładowa instytucja

podpis odręczny

DOBRE PRAKTYKI | UczyUczyć lepiej 2 - 2021/2022/

ć lepiej 5 - 2016/2017 / 3 1

Rozwijanie kultury dyskusji

O uczniowskiej

debacie i debatowaniu

Debata oksfordzka jest świetnym narzędziem aktywizującym uczniów.

Rozwija intelektualnie, zwiększa odpowiedzialność za proces uczenia się, ale wymaga przy tym głębokiego zrozumienia jej istoty.

Refleksje zawarte w artykule zrodziły się dla dyskutantów. Będzie to choćby

w trakcie przygotowywania młodzieży

konieczność uznania przez przegry-

licealnej do Poznańskiej Ligi Debat. Pro-wających, iż przegrana nie musi być

jekt ten jest oparty na współpracy szkół

wynikiem ich niedoskonałości, ale zwy-

ponadpodstawowych z poznańskimi

cięstwem prawdy, zakładając oczywi-

uczelniami wyższymi i obejmuje cykl

ście solidne przygotowanie do sporu.

kilku tematycznych debat. Celem tur-

Żaneta Chełmińska

nieju jest rozwijanie zasad merytorycz-

Podstawowy cel

doradczyni metodyczna

nej dyskusji i zachęcanie do aktywności ds. nauczania języka angielskiego;

Debatowanie może stać się zatem pró-

nauczycielka w XX Liceum Ogólnokształcącym obywatelskiej. Spotkania prowadzone

w Poznaniu

bą wypełnienia luki, obserwowanej

są według zasad debaty oksfordzkiej.

obecnie przez nauczycieli, widzących

zanik szeroko pojętej kultury dysku-

Długa tradycja

towania oraz rozumienia otaczającej

Choć sam projekt jest przedsięwzię-

rzeczywistości. Nie ma tu wprawdzie

ciem dopiero rozwijającym się, to same

miejsca na analizę przyczyn tego zja-

metody dochodzenia do prawdy po-

wiska, ale skutki problemu widoczne są

przez dyskusję znane są od dawna.

na polu dydaktycznym i wychowaw-

Początków debatowania upatruje się

czym. Trudności w formułowaniu myśli

u Arystotelesa, który sformułował

czy argumentacji, używanie twierdzeń

pierwsze zasady około IV w. p.n.e. Na-

niepowiązanych logicznie, brak hierar-

stępnie ewoluowały one, przyjmując

chizacji argumentów i nieodróżnianie

odmienną postać w średniowiecznych

opinii od faktów, to jedynie część wy-

questio disputata, aż do dialektyki He-

zwań dla współczesnej szkoły. Jeże-

glowskiej i Marksistowskiej w XIX wieku, li spojrzeć na stosowane w debatach

kiedy to porzucono tradycyjne rozu-

uczniowskich kryteria oceny wystąpień

mienie prawdy. Jednakże, w tym trady-

(m.in. struktura wypowiedzi, komunika-

cyjnym, przeddialektycznym rozumie-

cja werbalna czy kontrargumentacja),

niu, debatowanie, zwłaszcza w realiach

to stwierdzić należy, że udział uczniów uniwersyteckich, miało doprowadzić do

w takich przedsięwzięciach może być

stanu, w którym „to, co jest w naszym

dobrą odpowiedzią na wspomniane

intelekcie, jest zgodne z rzeczywisto-

wyżej braki. Doświadczenie z pracy

ścią” (verum est adaequatio intellectus z uczniami także potwierdza ten

et rei). Debata dążąca do prawdy win-

wniosek.

na być więc procesem, który przez po-

Jednocześnie nabywanie umiejęt-

równywanie ze sobą sprzecznych sta-

ności koniecznych w debatach może

nowisk prowadzi do stwierdzenia, czy

mieć skutki niepożądane. Aktywność

postawione zagadnienie jest prawdzi-

taka, choć ma silny wpływ na rozwój

we. Niesie to znaczące konsekwencje

motywacji, intelektu, umiejętności

2 / Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | DYDAKTYKA

a

niejewsker

fot. Izabela Cz

„ Metody dochodzenia do prawdy poprzez dyskusję znane są od dawna. Początków debatowania upatruje się w starożytności.

werbalnych czy autoprezentacyjnych,

wysiłków ucznia nie tylko na kwestię

może wiązać się z ryzykiem utrwalenia

jakości argumentacji, ale też na wzbu-

Rolą nauczyciela

u ucznia błędnego przekonania, jako-

dzenie jego namysłu nad całością za-

by o prawdzie decydować miało samo

gadnienia i mobilizacja do samodziel-

winno być

przekonanie dyskutanta do własnego

nego dochodzenia do prawidłowego

zdania, co rodzić może w konsekwen-

rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem nauczy-

ukierunkowanie

cji brak pokory wobec prawdy jako ta-

ciel rozważałby podjęcie powyższego

kiej. To właśnie ten aspekt stawia bar-

działania, to winno być ono rozumiane

ucznia

dzo wysoko poprzeczkę nauczycielowi,

nie jako sprzeczne z projektem, jakim

który przygotowując swoich uczniów,

są debaty, ale jako jego uzupełnienie.

na kwestię

winien także kształtować ich postawy,

Dobrym kierunkiem może być rozwa-

wychowywać.

żenie podjęcia współpracy w przygo-

jakości

towaniach, w ramach zajęć dodatko-

Rola nauczyciela

wych, ze specjalistami akademickimi,

argumentacji,

Nasuwa się wobec tego pytanie, jak

z takich dziedzin jak logika, matematy-

winno wyglądać przygotowanie ucznia

ka czy filozofia. Z pewnością roztropny ale też wzbudzenie do udziału w debacie, w której nie ma i uważny nauczyciel będzie w stanie on możliwości wyboru, po której stro-zidentyfikować potrzeby konkretnych

w nim namysłu

nie sporu stanie, a jego wypowiedzi

już uczniów.

będą oceniane głównie pod kątem

Podsumowując, przygotowanie do

nad całością

skuteczności rozumianej jako zdolność

debatowania rozwija ucznia intelektu-

obrony narzuconego stanowiska, a po-

alnie i podnosi jego kompetencje. Uzu-

zagadnienia

znawanie prawdy stanie się więc kwe-

pełniająca praca z nauczycielem może

stią drugorzędną. Tak ustalone reguły

wykształcić zdolność celowego po-

i mobilizacja

stwarzają ryzyko, że uczestnik zostanie sługiwania się wypracowanymi narzę-niewolnikiem erystyki i tłumić będzie

dziami z korzyścią w życiu prywatnym

do poszukiwania

chęć poznania istoty zagadnienia. Może

i zawodowym, a także formować pożą-

bowiem stwierdzić, że kwestia ta jest

dane społecznie postawy wchodzącej

prawidłowego

zbędna.

w dorosłe życie młodzieży.

Wydaje się, że rolą nauczycie-

rozstrzygnięcia.

la winno być zatem ukierunkowanie

DYDAKTYKA | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 3

•

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Battle_of_Grunwald_by_Jan_Matejko?uselang=pl#/media/File:Jan_Matejko,_Bitwa_pod_Grun-waldem.jpg, dostęp 20.11, 2021

•

Audiodeskrypcja może posłużyć jako punkt rozpoczęcia opowiadania. Dziecko nie musi wiedzieć wiele na temat bitwy pod Grunwaldem, by napisać własny tekst inspirowany obrazem Jana Matejki.

Wskazówki metodyczne do pracy z tekstem ikonicznym Audiodeskrypcja

na lekcji języka polskiego

Audiodeskrypcja (AD) dzięki opisom słownym pozwala na odbiór sztuki wizualnej osobom niewidomym. Coraz częściej znajduje też zastosowanie w edukacji powszechnej.

Tym, co szczególnie wymaga podkre-

klasycznych, nie jest ona skomplikowa-

ślenia, jest wykraczanie AD także poza

na, toteż przy odpowiednim doborze

obszar odbiorców niewidomych i nie-

słownictwa i przykładów, uczniowie bez

dowidzących. Technika ta bowiem ma

trudu poradzą sobie z tym zagadnie-

zastosowanie jako wsparcie edukacji

niem. Klasyczna AD jest czteroczęściowa uczniów widzących. W niniejszym teki składa się z: metryczki, ujęcia globalne-ście uwaga została skupiona właśnie na

go i szczegółowego oraz zakończenia.

dr Beata Jerzakowska-Kibenko

tym aspekcie, ze szczególnym uwzględ-

dr nauk humanistycznych

nieniem lekcji języka polskiego. Przed-

w zakresie językoznawstwa,

Zastosowanie

glottodydaktyczka, logopedka,

miot ten, jako wiodący i humanistyczny, dogo- i bajkoterapeutka, polonistka;

Jedną z propozycji jest skupienie się na autorka kilkudziesięciu artykułów

daje szerokie pole działania, by w cza-

użytkowości AD w nieco inny sposób

i dwóch książek

sie zajęć uwzględniać audiodeskrypcję

i na początku pominięcie informacji

w proponowanych uczniom zadaniach.

o specyficznym odbiorcy. Można zatem

Audiodeskrypcję można analizo-

po prostu zaprezentować klasie przykład wać z uwzględnieniem wielu aspektów.

i drogą dedukcji oraz analizy tekstu do-Jednak w tym przypadku chodzi o za-

trzeć do sedna, czyli do tego, że jej celem stosowanie jej jako prezentacji gatunku jest werbalne zaprezentowanie jakiegoś

wypowiedzi, pokazaniu jej użytkowości

dzieła sztuki. Uczniowie mogą zapytać

w doskonaleniu umiejętności czytania

o to, dlaczego będą czytać bądź słu-

ze zrozumieniem, wykorzystaniu do

chać o tym, co jest na obrazie. I uzyska-rozwijania wyobraźni, ćwiczenia dyk-

nie takiego pytania gwarantuje sukces

cji, a także pracy z tekstem ikonicznym nauczyciela i zajęć, ponieważ pozwoli

i tradycyjnym. W kolejnych częściach

dotrzeć do pierwotnej roli AD, czyli ukiew sposób obrazowy, zaprezentowane

runkowania na niewidomego odbiorcę.

zostaną wybrane zastosowania AD, które

Alternatywą przedstawienia użyt-

proponuje się w edukacji polonistycznej.

kowości AD może być sformułowane

przez nauczyciela polecenie polegające

Nowe funkcje

na napisaniu o wybranym obrazie tek-

Nowe audiodeskrypcje pełnią znacznie

stu, który będzie zawierał informacje

więcej funkcji niż klasyczne, których

o tym, co dzieło przedstawia, a który

celem było zaprezentowanie dzieła

uczniowie zamieszczą, np. w liście do

oraz poinformowanie o tym, co znaj-

kolegi/koleżanki. Dopiero po podob-

duje się np. na obrazie. Dla nowych

nym ćwiczeniu można wprowadzić

są to funkcje: poznawcza, estetyczna,

termin „audiodeskrypcja” i metodą po-

wychowawcza, kulturotwórcza, eduka-

dającą dokonać charakterystyki tego

cyjna, ludyczna, stymulująca, terapeu-

gatunku. W zależności od tego, w jaki

tyczna. Ważnym zagadnieniem, które

sposób dzieci zostaną zapoznane z po-

warto omówić z dziećmi na lekcji, jest

jęciem AD i na ile dokładnie, należy do-kompozycja. W AD, zwłaszcza tych

bierać dalsze aktywności.

4 / Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | DYDAKTYKA

•

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Battle_of_Grunwald_by_Jan_Matejko?uselang=pl#/media/File:Jan_Matejko,_Bitwa_pod_Grun-waldem.jpg, dostęp 20.11, 2021

•

Audiodeskrypcja może posłużyć jako punkt rozpoczęcia opowiadania. Dziecko nie musi wiedzieć wiele na temat bitwy pod Grunwaldem, by napisać własny tekst inspirowany obrazem Jana Matejki.

Audiodeskrypcja może posłużyć jako punkt rozpoczęcia opowiadania. Dziecko nie musi wiedzieć wiele na temat bitwy pod Grunwaldem, by napisać własny tekst inspirowany obrazem Jana Matejki.

Czytanie i słuchanie

że wykorzystanie AD traktuje się tu jako Umiejętność, którą można ćwiczyć na

urozmaicenie zajęć przez nauczyciela,

różnych etapach edukacji szkolnej, wy-

który poszukuje coraz to nowych roz-

korzystując przy tym AD, jest czytanie

wiązań i pomocy dydaktycznych.

ze zrozumieniem. Podstawa programo-

AD w postaci klasycznej jest krótkim

wa poświęca mu wiele uwagi, ponie-

utworem poświęconym konkretnemu

waż jest ono jedną z bazowych kompe-

obrazowi. Warto zatem zaproponować

tencji, którą powinien posiąść uczeń na ćwiczenia polegające na wysłuchaniu

pierwszym etapie edukacyjnym. Czyta-

bądź przeczytaniu tekstu w izolacji od

nie ze zrozumieniem można oczywiście

obrazu, a następnie na rozwiązaniu za-

ćwiczyć, wykorzystując przewidziane

projektowanych do niego zadań. Za-

w programie materiały. AD proponuje

warte w nich polecenia powinny ściśle

się jako materiał niekonwencjonalny,

odwoływać się do informacji podanych

wykraczający poza program, jednak

w AD. Można zapytać o liczbę postaci

w klasycznej postaci wystarczająco

na obrazie, jego nastrój, ulokowanie ja-łatwy do zrozumienia przez dziecko

kiegoś elementu czy o charakterystycz-

w tym wieku. Toteż należy pamiętać,

ną kolorystykę. Wszystkie takie treści

DYDAKTYKA | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 5

powinny znaleźć się w tekście AD. Moż-Dzieci w szkole podstawowej,

zadania, zarówno dla każdego ucznia

na też z jedną AD wykonać ćwiczenia,

zwłaszcza w młodszych klasach, mie-

z osobna, jak i grupy. W indywidualnych zarówno na czytanie ze zrozumieniem,

wają bardzo bujną wyobraźnię. Jest to

każdy samodzielnie stara się szukać na

jak i ze słuchania.

walor, który w edukacji polonistycz-

obrazie detali, o których mowa w AD,

Inną aktywnością, jaką można za-

nej można wykorzystać. Oczywiście

a przy okazji dostrzega to, o czym nie

proponować uczniom, szczególnie

uczniowie muszą rozumieć różnicę

było mowy w tekście. W przypadku

w ramach słuchania ze zrozumieniem,

pomiędzy zadaniami, podczas wyko-

tych drugich, można rozwiązać to

jest naszkicowanie obrazu według in-

nywania których należy trzymać się

w taki sposób, że każdy zespół zajmuje

strukcji, którą stanowi AD. Na zakończe-realiów bądź nawet je zbadać, a tymi,

się osobnym akapitem.

nie z wykonanych prac można wspól-

w przypadku których mają możliwość

Kolejny sposób, w jaki można po-

nie zorganizować miniwystawę, na

fantazjować i dać się ponieść wyobraź-

dejść do takiego zadania, to wyświe-

której zaprezentowane zostaną efekty

ni. Co więcej, jeśli klasa jest zdolna, tlenie uczniom reprodukcji bądź poka-uważnego słuchania czy czytania.

warto, by nauczyciel opowiedział np.

zanie jej wydruku na karcie (najlepiej

o jakimś wydarzeniu historycznym

rozdać takie kopie, by na ławce był co

Rozwijanie wyobraźni

w sposób zgodny z faktami. Może to

najmniej jeden egzemplarz). Natomiast

nastąpić w formie podsumowania

tekst AD powinien zostać odczytany

Gdy co najmniej dwoje dzieci słucha

i weryfikacji historii stworzonych przez przez nauczyciela na głos. Wówczas

tego samego tekstu, pewne jest, że

uczniów, i można do tego przejść sło-

uczniowie będą spoglądać na repro-

nie przedstawi go za pomocą takiego

wami: „Wasze historie są niesamowite.

dukcję i słuchać AD, jednocześnie sta-

samego rysunku. Praktyka pokazuje,

Pokazaliście, jak bujną macie wyobraź-

rając się wychwycić podobieństwa

że także każda AD obrazu będzie inna.

nię. Jeśli jednak wrócić do tego, co się i różnice. Można również zorganizować

Wszystko zależy od wyobraźni audio-

naprawdę wydarzyło, to...”.

konkurs, w którym nagrodzona będzie

deskrybera i tego, na których elemen-

spostrzegawczość.

tach dzieła się skupi. Na lekcji nie chodzi W tekście zaprezentowano kilka

o analizę talentu uczniów, lecz o to,

Ćwiczenie dykcji

różnych przykładów wykorzystania AD

na ile tekst AD został przez nich wy-

Sposób aranżacji takich ćwiczeń i ich

w edukacji polonistycznej. Dotyczą one

słuchany i zrozumiany, ale także jakie

realizacji należą oczywiście do na-

zarówno wprowadzania nowego ga-

elementy (spośród usłyszanych) po-

uczyciela. Może on, a właściwie nawet

tunku wypowiedzi, potraktowania go

stanowili wyeksponować na swoich

warto, by to zrobił, skonsultować swoje jako tekstu użytkowego, dzięki któremu

obrazkach.

pomysły z klasą. Warto zapytać na przy-

można ćwiczyć czytanie ze zrozumie-

Pobudzać wyobraźnię przez wy-

kład, czy uczniowie chcą zorganizować

niem, dykcję, rozwijanie wyobraźni,

korzystanie AD można także w inny

spotkanie czytelnicze, wystawę albo

a nawet pracę z dwoma różnymi teksta-

sposób. Tym razem umiejętności pla-

konkurs lektorski, w ramach którego

mi, tzn. zapisanym oraz ikonicznym.

styczne nie będą tak bardzo potrzebne,

nauczyciel wybierze te AD, do których

Przedstawione pomysły nie wy-

natomiast istotne okażą się zdolności

dzieci tworzyły własne obrazki ze słu-

czerpują ani możliwości wprowadzania

fantazjowania i tworzenia opowieści.

chu, a następnie uczniowie wcielą się

innych atrakcyjnych zadań, ani poten-

AD może posłużyć jako punkt rozpo-

w lektorów czytających teksty na żywo.

cjału AD. Skupiono się na tych podsta-

częcia opowiadania czy zaprezentowa-

Aby cel został osiągnięty, podczas

wowych, by zachęcić nauczycieli do ich

nia jakiejś autorskiej historii i nie musi wykonywania ćwiczenia, bez względu

wypróbowania, a także poszukiwania

mieć nic wspólnego z realiami dzieła,

na jego formę, nauczyciel powinien

innych rozwiązań, które będą dostoso-

a jedynie stanowić inspirację.

zwracać uwagę na sposób czytania wy-

wane do konkretnej klasy.

Podobnie rzecz się ma z AD do ob-

branych AD, czy uczeń czyta wyraźnie;

razów historycznych, których geneza

akcentuje treści, które tego wymagają;

Bibliografia

została udokumentowana i dokładnie

zaznacza intonacją pytania, wykrzyk-

� Jerzakowska B., Posłuchać obra-

poznana. W tym przypadku dziecko

nienia, przemilczenia (w klasycznych

zów, Poznań 2016, s.19-20.

nie musi wiedzieć wiele np. na temat

AD takie zabiegi raczej nie występują),

� Ekfraza poetycka a audiodeskryp-

bitwy pod Grunwaldem, by napisać

pauzy, itd. Jeśli zadba się podczas lekcji cja, „Polonistyka” 5/2013, s. 10-13.

własne opowiadanie inspirowane obra-

o wszystkie te aspekty, AD może spraw-

� Kreatywność w audiodeskrypcji,

zem Jana Matejki. Istotne dla opowie-

dzać się jako ćwiczenie dykcji i czytania propozycje rozwiązań – rozwa-ści będzie to, że jej akcja rozgrywa się na głos.

żania wstępne, {w:} Nauczyciel

w trakcie bitwy. Jeśli wyobraźnia ucznia i uczeń w przestrzeni kreatywnych

będzie na tyle bogata, że wojującym

Tekst i obraz

działań, red. J. Skibska, J. Wojcie-

z odsieczą przybędą Marsjanie, to na-

Jedną z możliwości wykorzystania

chowska, Warszawa 2015, s. 225-

uczyciel zamiast się załamywać, może

tych form jest ich porównanie, tzn.

238.

docenić pomysłodawcę i zmotywo-

sprawdzenie, na ile tekst AD, który

wać do dalszej pracy nad twórczym

ma charakter wtórny, powstaje jako

pisaniem.

„tekst do dzieła”. Można zaprojektować

6 / Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | DYDAKTYKA

Konkursy „Wielkopolski Nauczyciel Roku” i „Wielkopolska Szkoła Roku”

Zwycięzcy

W czasie uroczystej gali w Sali Ziemi na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich nagrodzono nauczycieli oraz szkoły z całej Wielkopolski.

W V edycji konkursów organizowa-

O tytuł

Pomysł na edukację

nych przez Samorząd Województwa

Ewelina Zawielak, dyrektorka Zespołu

Wielkopolskiego wpłynęło łącznie 171

Szkół Rolniczych im. H. Dąbrowskie-

wniosków. Uhonorowano nauczycieli

„Wielkopolskiej

go w Środzie Wielkopolskiej, uważa

i szkoły, które wyróżniają się innowa-

między innymi, że jej szkoła została

cyjnością oraz krzewieniem tradycji

doceniona za innowacyjność kształ-

Szkoły Roku”

patriotycznych i lokalnych oraz kształ-

cenia i stosowanie nieszablonowych

tują w uczniach model nowoczesnego

rozwiązań oraz działania mające na

Wielkopolanina.

walczyły

celu kształtowanie postaw patriotycz-

Zwycięzcy, laureaci oraz wyróżnieni

nych nowoczesnego Wielkopolanina.

w konkursach otrzymali nagrody finan-

Według dyrektora Zespołu Szkół Za-

92 placówki.

sowe, dyplomy oraz pamiątkowe statu-

wodowych nr 2 im. Janusza Korczaka

etki wykonane przez artystę plastyka.

w Poznaniu, Andrzeja Maciejaka, do

Wśród zwycięzców znaleźli się: Joanna

O zaszczytne miano tych wyróżniających działań nale-Gadomska z Zespołu Szkół Ekonomicz-

ży dołączyć osiągnięcia związane ze

no-Usługowych im. Fryderyka Chopina

współpracą z lokalnym środowiskiem.

w Żychlinie oraz Agnieszka Jankowiak

„Wielkopolskiego

Zgodnie twierdzą, że ciągłość działań

-Maik z III Liceum Ogólnokształcącego

i zapewnienie uczniom wszechstron-

im. św. Jana Kantego w Poznaniu. Zwy-

Nauczyciela Roku” nego rozwoju jest drogą do sukcesu cięskimi szkołami okazały się: Zespół

szkoły. Obydwoje czerpią satysfakcję

Szkół Rolniczych im. H. Dąbrowskiego

z sukcesów uczniów i pracowników,

w Środzie Wielkopolskiej oraz Zespół

w szranki stanęło

którzy wspólnie na nie pracują. Obser-

Szkół Zawodowych nr 2 im. Janusza

wują losy absolwentów, radzących so-

Korczaka w Poznaniu. Laureatami kon-

79 osób.

bie na rynku pracy oraz ich ścieżki za-

kursu „Wielkopolski Nauczyciel Roku”

wodowe, co napawa ich optymizmem

zostali: Beata Górecka (III Liceum Ogól-i nadaje sens temu, co robią. Specy-

nokształcące im. Mikołaja Kopernika

fika szkoły i młodzieży kształcącej się w Kaliszu), Małgorzata Grenda (Wiel-w niej wymaga zmian i ciągłych mo-

kopolski Samorządowy Zespół Placó-

dernizacji zasad funkcjonowania

wek Terapeutyczno-Wychowawczych

placówki. Młodzież Zespołu Szkół

w Cerekwicy Nowej), Justyna Szo-

Zawodowych nr 2 bierze udział

fer-Andrzejewska (Zespół Szkół nr 1

w projektach dających możliwość

w Nowym Tomyślu), Łukasz Korcz (Ze-

zdobywania nowych umiejętności

spół Szkół Rolniczych im. Jana Henryka

i kwalifikacji. Równolegle realizowane

Dąbrowskiego w Środzie Wielkopol-

są projekty: „Śniadanie na Żniwnej”,

skiej). Laureatami konkursu „Wielkopol-

„Smaki Poznania”, „Kuchnia Staropol-

ska Szkoła Roku” zostały: Szkoła Pod-

ska”. W planach widzą swoje szkoły

stawowa im. Jana Pawła w Moskurni,

Dorota Murtsztyn-Gorgoń

jako nowoczesne placówki na miarę

I Liceum Ogólnokształcące im. Marii

XXI wieku, a swoich absolwentów od-

Skłodowskiej- Curie w Pile, Szkoła Pod-

nauczycielka konsultantka,

ODN w Poznaniu

noszących sukcesy.

stawowa w Głuchowie Zespół Szkół

Ekonomicznych im. Maksymiliana Jac-

kowskiego w Słupcy

LuDzie, miejscA, zDArzeniA | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 7

Inspiracje metodyczne nie tylko dla nauczycieli etyki Po drugiej

stronie…

Publikacja Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu jest czwartą książką z serii Inspiracji. Wspiera kształcenie dociekliwości poznawczej, umiejętności dyskusji i postawę krytycznego myślenia.

Filozofia powstała w kolebce cywiliza-

kompetencje, w tym krytyczne i twór-

cji europejskiej i towarzyszy ludziom

cze myślenie.

od ponad dwudziestu pięciu wieków.

W polskiej szkole jako przedmiot eduka-

Wychodząc od tekstu

cji pojawiła się na krótko. I zniknęła. Nie Każdorazowo impulsem do rozważań

przeszkodziło to jednak w możliwości

są opowiadania, powiastki filozoficzne, kształtowania postaw filozoficznych. Bo napisane specjalnie na potrzeby tej pu-Alina Płaziak-Janiszewska

być filozofem to mieć określone kom-

blikacji przez Alinę Płaziak-Janiszewską nauczycielka konsultantka

petencje. Jak się okazuje, szczególnie

oraz Jarka Marka Spychałę. Wszystkie

ds. nauczania etyki

i języka polskiego

cenione we współczesnym świecie.

teksty łączy ich metaforyczny charakter, w ODN w Poznaniu

Zalicza się do nich otwartość na dys-

można je zatem odczytać na wiele spo-

kurs, kwestionowanie utartych poglą-

sobów. Zaproponowane ćwiczenia roz-

dów, umiejętność zadawania pytań,

wijają tylko niektóre wątki. Warto więc poszukiwanie alternatywnych rozwią-zdać się na intuicję dzieci i podążyć

zań, dziwienie się, czyli życie w ciągłej ich tropem, poszukując w opisanych

intelektualnej aktywności przeciw dog-

sytuacjach, odniesień do osobistych

matycznym osądom. Oczywiście, zdo-

doświadczeń i skojarzeń. Piętnaście

bywać tego typu kompetencje można

tekstów zebrano w dwóch częściach:

w różnych przestrzeniach i niekoniecz-

Ja odczuwam oraz Ja odkrywam.

nie w szkole.

W pierwszej zaproponowano zagad-

nienia związane z emocjami, a w dru-

Kolejna z cyklu

giej – rozważania na temat najbliższe-

Najnowsza publikacja Ośrodka Do-

go otoczenia, w tym namysł nad naturą

skonalenia Nauczycieli w Poznaniu Po

i kulturą, a później nad abstrakcyjnymi drugiej stronie… Inspiracje metodycz-pojęciami, jak ciekawość i wiedza, któ-

ne nie tylko dla nauczycieli etyki to już re są ich owocami. Każdą z opowieści

czwarta książka z serii Inspiracje, do tej zestawiono z cytatem, pochodzącym

pory ukazały się Kierunek wartości (Po-

z literatury pięknej albo nauk huma-

znań, 2016), Kierunek dialog (Poznań,

nistycznych czy społecznych jako za-

2017), Krok dalej…(Poznań, 2019). Pozy-

chętę do dyskusji o głównym motywie

cja ta, tak jak i poprzednie, adresowana zajęć, do jego odgadnięcia, sprecyzo-jest nie tylko do osób uczących etyki,

wania czy też skonfrontowania z treścią może także stanowić pomocne narzę-poznanej historii.

dzie podczas zajęć humanistycznych,

teatralnych, godzin z wychowawcą,

Przeżycie i refleksja

itp. Książka nie ma charakteru podręcz-

Filar tej publikacji stanowią propozycje nika, jak piszą autorki, raczej inspiru-metodyczne, opracowane przez redak-

je do działań rozwijających kluczowe

torki tego tomu, a zarazem doświadczone 8 / Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | insPirAcje

„awskynoa Dfot. Małgorzat Książka adresowana jest nie tylko do osób uczących etyki, może także stanowić pomocne narzędzie podczas zajęć humanistycznych, teatralnych, godzin z wychowawcą.

Proponowane

pedagożki, nauczycielki etyki: Alinę Pła-ćwiczenia

jest, aby w trakcie dyskusji podążać za ziak-Janiszewską, Karolinę Gruchalską-grupą, pozwalając na swobodne wypo-

zachęcają do

-Matuszak, Zofię Drossel-Jórdeczkę,

wiadanie się uczniów i uczennic z uza-

Alicję Skrzypczak. Autorki, wychodzą

wchodzenia

sadnianiem swojego stanowiska.

z założenia, że edukacja to holistycz-

ny proces, traktują refleksję, uogólnie-w różne role,

Bycie w dialogu

nia, wnioskowanie (aspekt poznawczy)

Każdy rozdział zakończono modułem

równorzędnie z zaangażowaniem zmy-

patrzenie na

Po drugiej stronie…− autorki w ten spo-

słów, wchodzeniem w interakcje w gru-

sób zachęcają czytelników i czytelnicz-

pie czy dyskursem (aspekt afektywny).

omawiane

ki do indywidualnego potraktowania

Ćwiczenia te często zachęcają uczest-

materiału dydaktycznego, dostosowu-

niczki i uczestników do wchodzenia

zagadnienia

jąc go do własnych celów, warunków

w różne role, patrzenie na omawia-

z różnych

organizacyjnych poprzez modyfikację

ne zagadnienia z różnych perspektyw,

metod i technik pracy, tworząc własne

a także przedstawianie swoich prze-

perspektyw, a także

teksty. Ponadto zapraszają, aby każdy

myśleń w pierwszej kolejności poprzez

stał się współtwórcą/wpółtwórczynią

ciało (np. techniki dramowe: rzeźba,

przedstawianie

książki.

fotografia, improwizacja) i artystyczne Po drugiej stronie... nie koncentruje

wytwory (np. drabina wartości, karty

swoich przemyśleń

się zatem na historii filozofii, eksplora-wartości, tort czasu). W tym procesie

cji wiedzy, ale na procesie nauczania

ważną rolę odgrywa też dyskusja, któ-

w pierwszej

i uczenia się, traktowanym jako przygo-rej celem jest przede wszystkim przed-

da w wielu jej (często niedocenianych)

stawienie rozmaitych sądów, opinii,

kolejności poprzez

aspektach, jak tworzenie relacji, patrze-domniemywań czy wątpliwości, a nie

nie na świat z ciągłym zadziwieniem

wiedza. Zaproponowane pytania stano-

techniki dramowe

poprzez pryzmat wielu ludzi i życie

wią pewien plan na dyskusję, na którą

i artystyczne

z refleksją i namysłem nad sobą i nad

składają się te dotyczące tekstu oraz

tym, co się dzieje wokół. Autorki bo-

wkraczające w bardziej ogólne, abs-

wytwory.

wiem wierzą, że rozwój społeczeństw

trakcyjne zagadnienia. Dobrą praktyką

zaczyna się od każdego z nas.

insPirAcje | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 9

Popkulturowe konteksty nie tylko w edukacji polonistycznej Pokoloniowa

zmiana i ewolucja w metodyce

Nauczanie we współczesnej szkole jest wyzwaniem dla każdego nauczyciela, któremu zależy nie tylko na ciekawych lekcjach, ale również na wzmacnianiu relacji z młodymi ludźmi. Odległe uczniowi treści warto wprowadzać przy

pomocy bliskich mu kontekstów.

Od kilkunastu lat pracuję jako polonist-są niedojrzałe i dlatego nie funkcjo-

ka w szkole ponadpodstawowej. Język

nują prawidłowo. Zdajemy sobie też

polski to przedmiot, z którym ucznio-

sprawę, że pamięć krótkotrwała to nie-

wie są szczególnie związani, ponieważ

duży magazyn, który nie został stwo-

omawiane treści naturalnie nakładają

rzony wyłącznie do zapamiętywania

się na ich codzienny, prywatny świat.

niezliczonych definicji, nazw czy dat.

Traktuje o wartościach, kształci po-

Wiemy również, że jeżeli chcemy, aby

trzebne umiejętności, angażuje do dys-

przekazywana przez nas wiedza zosta-

Agnieszka Gałązka-Kozłowska

kusji. Dodatkowo to przedmiot egzami-

ła na dłużej w umysłach młodych ludzi,

nauczycielka języka polskiego

i plastyki w Zespole Szkół nr 1

nacyjny. Można by zatem założyć, że

warto zadbać o poczucie bezpieczeń-

w Swarzędzu;

doradczyni metodyczna

aktywność uczniów nie powinna sta-

stwa uczniów, o powtarzanie ważnych

w ODN w Poznaniu

nowić problemu. Wiemy, że nie zawsze

wiadomości i komunikatów, a także

tak jest.

o szczególne zainteresowanie tema-

Projektując konkretne lekcje, czę-

tem.

sto staję przed dylematem: jak bardzo

Warto wiedzieć, że mózg młodego

uatrakcyjnić proces dydaktyczny. Czuję

człowieka zapamiętuje najlepiej począ-

się ograniczona czasem – nieubłaga-

tek i koniec danego zdarzenia, a także

nym tyranem, widmem egzaminów,

wprowadzone modyfikacje. Dlatego nie

ścigającym nauczycieli z zegarkiem

osiągniemy sukcesu, kształcąc schema-

w ręku. Tik-tak. Z drugiej strony, zdaję tycznie. Opłaca się sięgać po zmianę,

sobie sprawę, że lekcje nie powinny być wprowadzać wariacje do omawianych

schematyczne, gdyż wtedy przyswaja-

lekcji – nie tylko języka polskiego. Monie wiedzy jest ograniczone. Pozornie

dyfikacje nie muszą być duże. To może

wszystko wygląda bardzo dobrze – re-

być pojedynczy utwór muzyczny, kre-

alizacja przebiega pomyślnie, tematy

atywne ćwiczenie, wykorzystujące

lekcyjne wpisane do dziennika elek-

nowoczesne technologie. Przygoto-

tronicznego, punkty podstawy progra-

wanie takiego autorskiego materiału

mowej odhaczone. Wątpliwości jednak

bywa czasochłonne, ale i przyjemne.

pozostają i skłaniają do poszukiwań od-

A w dodatku chodzi tu – przepraszam

powiedzi, tropienia uzasadnień, śledze-

za wątek rodem z Fausta – o zdobywa-

nia zmian.

nie umysłów i serc.

Potrzeba modyfikacji

Nowe pokolenie

Dzięki rozwojowi neurobiologii i neu-

Amerykańska badaczka przemian ge-

rodydaktyki wiemy, jak działa mózg

neracyjnych, Jean Twenge, w książce.

dziecka czy nastolatka. Pewne jego sfe-

iGen, charakteryzując pokolenie ludzi

ry odpowiedzialne za planowanie, prze-

urodzonych po 1995 r., używa tytuło-

widywanie konsekwencji czy emocje

wego skrótu na określenie „pokolenia

10/ Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | insPirAcje

com

eepik.

fot. fr

Internetu”. „iGen” to ludzie, którzy nie pozornie odległe łączą się ze współ-

„ pamiętają czasów sprzed Internetu. Są czesnością. Do popkultury podchodzę tolerancyjni i otwarci, ale też znerwi-pragmatycznie, a także z zaciekawie-

cowani i wolniej dojrzewają. Nie spie-

niem. Dzięki takim działaniom mam

szy im się z opuszczeniem rodzinnego

szansę ułatwić uczniowi przyswajanie

domu, bo zapewnia im poczucie bez-

treści kanonicznych oraz uczyć kry-

pieczeństwa, które jest dla nich szcze-

tycznego odbioru.

gólnie istotne.

Dlaczego zatem nie omawiać mitu

Popkulturowe

Stosunek pokolenia iGen do szkoły

o Arachne w kontekście postaci Spider

często wiąże się z wycofaniem. Młodzi

-Mana i nie sięgać po amerykańskich

konteksty

są przekonani, że szkoła nie pomoże im

superbohaterów przy omawianiu

w dorosłym życiu, bo zbyt odległa jest

mitycznych herosów czy etosu śre-

są narzędziem

od świata współczesnego, zwłaszcza

dniowiecznego rycerza? Czy zajęcia

technologii. Autorka książki podkreśla, na temat Bogurodzicy nie mogłyby

pozwalającym

że omawiane pokolenie różni się od ge-

zostać ożywione ostrym rockowym

neracji swoich rodziców bardziej niż to brzmieniem muzycznej wersji utworu?

dotrzeć

było wcześniej. Tym bardziej możemy

Przystępniej wtedy mówić o nastro-

więc stwierdzić, że w ich przypadku lek-ju, wrażeniach czy przesłaniu. Kiedy

do młodzieży

cja musi być próbą zbudowania pomo-

chcę pokazać ponadczasowość poezji

stu i trzeba sięgać po bliskie młodym

Tetmajera, sięgam po inspirowane nią

i przekonać ją,

ludziom konteksty, technologie, media.

hiphopowe aranżacje polskiego rape-

W świetle ustaleń Twenge, podstawą

ra Piha. Podsumowując, rozmowy na

że tematy pozornie skutecznej edukacji są relacje, o które temat średniowiecza, wybieram frag-odległe łączą się ze należy dbać każdego dnia.

menty filmu Monty Python i święty

Graal, by pokazać, jak twórczo można

współczesnością.

Popkultura? Tak!

wykorzystać wiedzę historyczną i udo-

Biorąc pod uwagę kwestie związane

wodnić, że jej znajomość jest w tym

Dlaczego zatem

z przemianami pokoleniowymi, a także

przypadku warunkiem dobrej zabawy.

interesujące ustalenia z zakresu neu-

Myślę, że popkultura pozwala oswo-

nie omawiać mitu

robiologii, warto wrócić do pytania:

ić teksty odległych epok, sprawia, że

jak uatrakcyjnić proces dydaktyczny?

przestają być „niewidzialne” dla współ-

o Arachne

Myśląc o sposobach na urozmaicenie

czesnej młodzieży. Pomaga przyciągnąć

lekcji języka polskiego w szkole ponad-

i zatrzymać uwagę. Z pewnością nie

w kontekście

podstawowej, sięgam często po kultu-

jest to remedium doskonałe, ale na

rę popularną. Popkulturowe konteksty

pewno jest to przestrzeń, poszerzająca

postaci

są narzędziem pozwalającym dotrzeć

edukacyjne perspektywy analizy i inter-

do młodzieży i pokazać jej, że tematy

pretacji tekstów.

Spider-Mana?

insPirAcje | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 11

Dzień Kropki na lekcji języka angielskiego w szkole ponadpodstawowej Niech żyje

kreatywność!

Inspiracji do obchodzenia przez dzieci Dnia Kropki, zapoczątkowanego przez wydanie książki Petera H. Reynoldsa, nie brakuje w sieci. Dlaczego nie zaprosić do tego święta kreatywności także młodzieży?

Kiedy w 2003 roku pojawiła się na pół-

Kropki można, a może należy, rozpocząć

kach w księgarniach The Dot Petera

od zapoznania uczniów z niesamowi-

H. Reynoldsa, nikt nie spodziewał się

tą historią tej rezolutnej dziewczynki.

chyba, jak wielki ta książka będzie miała W serwisie YouTube znajdziemy audio-wpływ na nauczycieli i uczniów więk-

book The Dot, który dodatkowo opa-

szej części świata. Opowieść o Vashti,

trzony jest rysunkami autora książki2.

która początkowo nie wierzy we własne

Po wysłuchaniu opowieści o Vashti

dr Anna Pałczyńska

zdolności, a która zainspirowana swoją

nauczyciel prowadzi dyskusję na te-

doktor nauk humanistycznych

nauczycielką zostaje artystką, by póź-

maty związane z inspirowaniem, kre-

w zakresie językoznawstwa,

niej wspierać kreatywność innych dzie-

atywnością, rozumieniem, czym jest

nauczycielka języka angielskiego

w Zespole Szkół Ponadpodstawowych

ci, znalazła odbiorców na całym świecie sztuka, itd. Kolejny etap lekcji oparty w Kleszczowie;

adiunkt w Akademii Humanistyczno-

i stała się kamieniem węgielnym obcho-

jest o ważny cytat z Kropki, a mianowi-

-Ekonomicznej w Łodzi;

autorka książki Cultural Equivalence

dzonego 15 września Dnia Kropki1.

cie: „Just make a mark and see where

in Polish and German Dubbing

Inspiracji do obchodzenia tego dnia

it takes you” („Postaw tu kropkę i zoba-w Internecie nie brakuje, jednak więk-

czymy, co się stanie”, tłum. Iwona Mącz-szość materiałów adresowana jest do

ka). Nauczyciel rozdaje uczniom kartki

przedszkolaków lub uczniów szkół

formatu A3 (mogą być kolorowe) i prosi

podstawowych. Proszeni są o założe-

o wyciągnięcie farb, mazaków, kredek,

nie ubrań w kropki, potem rysują, wy-

kolorowych długopisów (o przyniesie-

klejają, malują kropki, rozwiązują za-

nie materiałów trzeba poprosić dzień

dania, polegające na łączeniu kropek,

wcześniej) i podaje polecenie: „Make

skaczą po klasie od kropki do kropki,

a mark and see where it takes you” („Po-itd. Nauczyciele tego poziomu eduka-

staw tu kropkę i zobaczymy, dokąd cię

cyjnego mogą wybierać spośród wielu

ona zaprowadzi.”). Uczniowie pracują

pomysłów, twardszy orzech do zgryzie-

indywidualnie, najpierw stawiają krop-

nia mają angliści w szkołach średnich.

kę, a potem dorysowują lub domalo-

Dzielę się zatem swoim doświadcze-

wują resztę obrazka.

niem w tym zakresie.

Ostatni etap zajęć, bodajże najważ-

niejszy i najciekawszy, to prezentacja

Dla pierwszoklasistów

swoich prac. Uczniowie opowiadają

Z uwagi na fakt, iż dzień ten nie jest znaw języku angielskim, gdzie zaprowadziły ny w Polsce od dawna, uczniowie liceum

ich kropki. Jeśli zostaje chwila, proszę jesz-i technikum rzadko znają historię Vashti.

cze uczniów o powiedzenie, która praca

Dlatego też zajęcia związane z Dniem

podoba im się najbardziej i dlaczego.

1 Istnieje nawet oficjalna strona internetowa poświęcona obchodom tego dnia: https://www.internationaldot-day.org/, dostęp 27.10.2021.

2 The Dot by Peter H. Reynolds https://www.youtube.com/watch?v=Clpw7PG7m1Q, dostęp 27.10.21.

12/ Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | insPirAcje

Często mają wtedy do powiedzenia so-

do drugiego etapu zajęć, tj. do od-

samodzielność uczniów w tym przy-

bie nawzajem wiele ciepłych słów.

tworzenia nagrania, podczas którego

padku, tym lepiej. Na lekcji takie filmiki uczniowie będą odpowiadać na przy-można odtworzyć i przedyskutować,

Dla drugoklasistów

gotowane przez nas wcześniej pytania.

pamiętając, aby podkreślać ich walory,

Uczniowie klas drugich, którzy obecni byli Pytania mogą być otwarte (np. „Gdzie

a niedociągnięcia pominąć milczeniem.

na zajęciach w Dniu Kropki w 1. klasie, pa-znajdował się Peter Reynolds, kiedy po

Uczniowie mogą się podzielić wrażenia-

miętają mniej więcej historię Vashti. Dla raz pierwszy pomyślał o kropce?”) lub

mi z realizacji projektu – co było dla nich przypomnienia podaję przed zajęciami

zamknięte (np. „Peter Reynolds współ-

trudne, czego się nauczyli, co odkryli.

link do audiobooka, stosując metodę

pracuje na co dzień z bratem – prawda

Nauczyciel może również zdecydo-

odwróconej lekcji. Lekcję zaczynam od

czy fałsz?”). Dobrym pomysłem może

wać, że uczniowie stworzą krótką wy-

pracy w parach i polecenia: „Powiedz koteż okazać się wykorzystanie platformy

powiedź pisemną, na przykład email do

ledze/koleżance, o czym jest ta książka”.

Edpuzzle, która daje możliwość wgry-

przyjaciela z Wielkiej Brytanii, w którym Następnie rozdaję uczniom małe,

wania, edytowania filmików z YouTube

opiszą realizację takiego projektu.

samoprzylepne karteczki, a na tablicy

przy jednoczesnym dodawaniu różne-

piszę jedno słowo: CREATIVITY (kre-

go rodzaju pytań do oglądanego mate-

Twórcza odwaga

atywność). Zadaniem uczniów jest na-

riału audiowizualnego. Dzięki opcji Go

Pomysłów na obchodzenie Dnia Kropki

pisanie na karteczce, co to słowo ozna-

live! uczniowie mogą odpowiadać na

w szkole podstawowej czy przedszko-

cza i przyklejenie jej na tablicy. Kiedy pytania symultanicznie przy pomocy

lu jest mnóstwo, jednak przy odrobinie

wszyscy uczniowie już to zrobią, może-

swoich telefonów komórkowych.

chęci oraz pomysłowości takie zajęcia

my odczytać i przedyskutować tę kwe-

Na zakończenie można poprosić

również doskonale wypadną w szkole

stię, podając konkretne przykłady tego, uczniów, aby jeden z nich wcielił się

średniej. Kreatywność warto wspierać

jak kreatywność możemy rozwijać.

w Petera Reynoldsa, pozostali zaś w re-

na każdym etapie edukacyjnym. Umie-

Trzecią część lekcji warto poświęcić

porterów i zainscenizowali spotkanie

jętność rozwiązywania problemów

na ćwiczenia twórczego myślenia, moż-

autorskie.

w nietuzinkowy sposób jest jedną

na na przykład podzielić uczniów na gru-z ważnych cech poszukiwaną przez

py i poprosić, aby w 3 minuty spisali, do Dla czwartoklasistów

większość pracodawców na obecnym

czego można użyć zapałki lub długopisu.

Uczniowie ostatniej klasy liceum lub

rynku pracy, dlatego zamiast kon-

Im więcej pomysłów, tym lepiej. Można

przedostatniej technikum będą już

centrować się na realizacji podstawy

poprosić również, aby w parach/grupach

w większości znali historię Vashti. Może programowej warto choć raz w roku

napisali wiersz w taki sposób, że każdy warto poprosić ich o nagranie innej wer-sięgnąć do tematyki innej niż zwykle,

uczeń wymyśla jeden wers na podstawie

sji tej historii? Mogliby podzielić się na umożliwić uczniom szkoły ponadpod-tego, co wymyślił uczeń poprzedni.

grupy i ustalić, kto pisze scenariusz, kto stawowej pokazanie artystycznej strony

gra, kto nagrywa, kto montuje, a następ-swojej duszy, by w ten sposób uwrażli-

Dla trzecioklasistów

nie zrealizować taki projekt. Im większa wić ich na siebie i innych.

W klasie trzeciej możemy sięgnąć po

oryginalne materiały językowe i zbudo-

wać zajęcia wokół wydarzenia, w któ-

rym na platformie Flipgrid uczestniczył

autor książki Kropka. Peter Reynolds

poprowadził wraz bratem bliźniakiem

15 września 2021 roku wirtualne spo-

tkanie, podczas którego opowiedział,

jak zrodził się pomysł na opowieść

o Vashti i jaki przekaz ona niesie. Spotkanie zostało nagrane i udostępnione

online na platformie YouTube3.

Po pierwszym etapie lekcji, podczas

którego nawiązujemy do przeprowa-

dzonych w latach poprzednich zajęć

dotyczących opowieści o Vashti, pyta-

my, czym jest kreatywność, czy rozu-

mienie tego pojęcia jakoś się zmieniło

w odbiorze uczniów, możemy przejść

3 Flipgrid Live Event: Celebrate Internationa https://

Kreatywność warto wspierać na każdym etapie edukacyjnym i pozwalać www.youtube.com/watch?v=ZZ5-ipwkdY4, dostęp uczniom na pokazanie artystycznej strony swojej duszy, by w ten sposób 27.10.2021.

uwrażliwić ich na siebie i innych.

insPirAcje | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 13

Adams Digitala Auditiva Metod

Radość

muzykowania

W jaki sposób zindywidualizować naukę gry na instrumencie dla ucznia z trudnościami w uczeniu się? Jak grać ulubione melodie, nie znając tajników zapisu nutowego? Odpowiedzią jest metoda opracowana przez polskiego pedagoga.

Flet prosty jest zdecydowanie najbar-

jętności odczytywania nut. Pomocnym

dziej znanym instrumentem wykorzy-

w indywidualizacji pracy z uczniem

stywanym w edukacji wczesnoszkolnej

może okazać się system słuchowo-cy-

i jednym z najprostszych instrumentów

frowy stworzony przez polskiego peda-

dętych z grupy drewnianych. Wywodzi

goga mieszkającego w Szwecji.

się od ludowej fujarki i do XVIII wieku, wykorzystywany był zarówno do gry

Kinga Koszewska

solowej, jak i zespołowej. Obecnie jest Z pasji do muzyki

nauczycielka w Przedszkolu nr 148 „Mali bardzo popularny wśród amatorów

Europejczycy” w Poznaniu, doradczyni

Adam Zimny jest pedagogiem, aktyw-

metodyczna

i nauczycieli muzyki.

ds. wychowania przedszkolnego

nym nauczycielem i multiinstrumen-

w ODN w Poznaniu;

Flet prosty występuje w odmianie

talistą, a także twórcą pomocy dydak-

miłośniczka instrumentów dętych

renesansowej i barokowej oraz w pięciu

tycznych oraz podręczników. Ukończył

standardowych wielkościach. Odmiana

studia w zakresie pedagogiki i instru-

renesansowa posiada siedem dziurek

mentalistyki w Wyższej Szkole Muzycz-

w części wierzchniej i jedną pod

nej w Malmö. W mieście tym otworzył

spodem instrumentu. W odmianie ba-

również księgarnię muzyczną Noten,

rokowej dwa ostatnie otwory są po-

gdzie w latach 90., dzięki licznym kon-

dwójne. Flety wykonane z drewna

taktom z klientami, zrodził się projekt charakteryzują się ładnym, ciepłym

metody a.d.a.m® – efekt wieloletniej

brzmieniem, wymagają jednak wielu

pracy i rezultat muzycznej pasji.

zabiegów konserwacyjnych. W eduka-

System słuchowo-cyfrowy adreso-

cji popularniejsze są instrumenty wy-

wany jest zarówno do dzieci, jak i do-

konane z tworzywa sztucznego, które

rosłych rozpoczynających przygodę

nie pozwalają uzyskać tak doskonałej

z instrumentem. Nuty są pewnego ro-

barwy dźwięku.

dzaju symbolicznym językiem. Za ich

Flet prosty zbudowany jest z dwóch

pomocą możemy wyrazić wszystkie

części – piszczałki i chwytni. Gra na nim cechy dźwięków, rytmiki, melodii, har-polega na dęciu w ustnik przy jedno-

monii, dynamiki oraz artykulacji. Dla

czesnym otwieraniu i zamykaniu pal-

wielu dzieci zapis nutowy, który jest

cami otworów. Najczęściej dostrojony

ściśle skorelowany z matematyką, bywa

jest do dźwięku C lub F. Odpowiedni

skomplikowany i trudny do przyswoje-

układ zamkniętych otworów odpowia-

nia, co z kolei często powoduje znie-

da konkretnym dźwiękom w zapisie

chęcenie do nauki gry na instrumen-

nutowym, jednakże osoby ze specyficz-

cie. Adams Digitala Auditiva to metoda, nymi trudnościami w uczeniu się mogą

która przybliża młodemu muzykowi

mieć problem z opanowaniem umie-

zapis nutowy, jednocześnie podając

14/ Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | insPirAcje

„ Flet prosty zbudowany jest z dwóch części – piszczałki i chwytni. Wykonany z drewna charakteryzuje się ładnym, ciepłym brzmieniem, wymagają jednak wielu zabiegów konserwacyjnych.

mu alternatywę w postaci specjalnego

również tabulatury niepołączone z za-

kodu – cyfrowych tabulatur ukrytych

pisem nutowym. Jeśli tabulatura po-

w główkach nut. Tabulatury nie są

daje chwyt zapisany cyfrą 3, to należy

skomplikowane, a metoda nie wpro-

zamknąć wszystkie otwory od 0 do 3.

wadza fachowej terminologii z zakresu

Zapis „7-5” („siedem bez piątki”) – ozna-Rolą pedagoga

teorii muzyki. Dzieci korzystające z mecza, że trzeba zamknąć otwory od 0 do

tody a.d.a.m® grają w zespołach, im-

7 i jednocześnie otworzyć piąty. Cyfra

jest stymulowanie

prowizują i czerpią wiele radości z gry umieszczona w indeksie górnym na-na ulubionym instrumencie.

kazuje minimalne uchylenie tego, który

umiejętności

jest przez nią określony.

Alternatywa dla nut

grania znanych

Zapis nutowy, zaopatrzony w cyfrową

Muzyczne emocje

tabulaturę, został skonstruowany dla

Według Adama Zimnego każdy z nas

fletu prostego, ale jest dostępny rów-

posiada setki ulubionych melodii, któ-

i lubianych przez

nież dla innych instrumentów. Zasada

re wywołują wspomnienia i emocje,

jego odczytu jest bardzo prosta – cyfra a podstawowym celem metody jest

dziecko melodii.

umieszczona na główce nuty pokazuje

wydobycie dźwięków ukrytych w sferze

grającemu, ile dziurek, licząc od ustni-marzeń. Zdolność do słuchania, uczenia

Rozwiązania

ka, należy zakryć, aby wydobyć dźwięk

się i tworzenia daje człowiekowi możli-

przez nią reprezentowany. Uściśla-

wość przeobrażenia własnych uczuć

jąc, system słuchowo-cyfrowy podaje

w muzykę i odtworzenia jej na dowol-

wykorzystane

chwyty, czyli schematy ułożenia palców

nym instrumencie. Dla dziecka grające-

na danym instrumencie, będące sposo-

go ukochaną piosenkę najważniejsza

w metodzie

bami na pozyskanie dźwięków zapisa-

jest radość, którą czerpie ze swojej ak-nych przy pomocy nut. Integracja nut

tywności. Dlatego właśnie rolą pedago-

a.d.a.m®

z tabulaturą znacząco przyspiesza pro-

ga jest stymulowanie przede wszystkim

ces przyswajania samego zapisu nu-

umiejętności grania znanych i lubia-

są proste

towego. System ten ułatwia dziecku

nych przez dziecko melodii. Rozwiąza-

wkroczenie do krainy uporządkowa-

nia wykorzystane w metodzie a.d.a.m®

nych dźwięków i wyrównuje jego szan-

są proste i nie zniechęcają dziecka do

i skuteczne

se w przypadku braku uzdolnień ma-

nauki gry na instrumencie, co ma de-

tematycznych, korzystnych dla nauki

cydujący wpływ na sukces systemu słu-

w nauce gry

czytania nut.

chowo-cyfrowego. Więcej informacji:

Na oficjalnej stronie internetowej

www.adam2-1.com

na instrumencie.

metody a.d.a.m® możemy znaleźć

insPirAcje | Uczy

15

ć lepiej 2 - 2021/2022 /

Opowieść wychowawcza w edukacji międzykulturowej Storyline

w praktyce szkolnej

„Metoda opowieści wychowawczej” to jeden ze sposobów aktywizowania uczniów. Poprzez angażowanie ich w odkrywanie i tworzenie historii

rozwijamy kreatywność, empatię i ciekawość poznawczą.

Metoda storyline nazywana jest także

szeroką perspektywę przedstawionego

„metodą szkocką”, ze względu na to, że

problemu. Ich funkcją jest też angażo-

jej początek łączy się z publikacją Ra-

wanie emocjonalne, które pobudza do

portu Szkockiego Departamentu Edu-

szukania odpowiedzi. Poznawcze zain-

kacji (1965 r.), który zwracał uwagę na trygowanie uczniów staje się dobrym

konieczność aktywizowania uczącego

punktem wyjścia do zaproponowania

się w procesie uczenia się. Podstawo-

im działań.

Małgorzata Hypś-Wolińska

wym narzędziem jest opowieść wycho-

nauczycielka konsultantka

wawcza, która pozwala wprowadzać

Przykład realizacji

ds. edukacji wczesnoszkolnej

ODN w Poznaniu

uczniów w świat wartości.

I etap pracy (epizod pierwszy) polega na Prześledźmy, jak można pracować tą

zbudowaniu sytuacji narracyjnej i edu-

metodą w sytuacji poprzedzającej poja-

kacyjnej.

wienia się w klasie ucznia z doświadcze-Wprowadzenie: Klasie doręczony zo-niem migracji.

staje list od chłopca z Ukrainy, który

pisze, że niedługo przeprowadzi się do

Wokół opowieści

Polski i będzie chodził do naszej szkoły.

Punktem wyjścia w pracy edukacyjnej

Ponieważ boi się zmian, prosi o pomoc

jest opowiadanie. Może to być czytanie

i wsparcie. Nauczyciel odczytuje list,

gotowego tekstu lub ustne przedstawie-

z którego uczniowie dowiadują się

nie zdarzeń. Ważne, żeby nie prezento-

także, że ich nowy kolega ma na imię

wać uczniom od razu całej historii. Dzieli Miron, że żal mu opuszczać Kijów, ale

się ją na epizody. Pierwszy powinien

tak postanowili jego rodzice.

zaciekawić tematem, wprowadzić w za-

Pytania kluczowe: Dlaczego ludzie się gadnienie i pobudzić do refleksji. Środ-przeprowadzają? Jakie są dobre i złe

kowy epizod jest rozwinięciem historii

strony przeprowadzki? Czego zwykle

i opracowaniem działań inspirowanych

oczekujemy od nowego otoczenia, no-

opowiadaniem. Dobrze jest podzielić

wych znajomych? Jak ja czułbym się na

go na mniejsze moduły, których liczbę

miejscu Mirona? Jak chciałbym zostać

uzależnimy od konkretnej sytuacji dy-

przyjęty? Co mogę zaoferować osobie,

daktycznej i zainteresowań uczniów.

która się przeprowadziła? Jak nawiązać

Epizod końcowy staje się zwieńczeniem

kontakt z obcokrajowcem?

wszystkich działań.

Aktywności: burza mózgów, dysku-

Istotne, aby po każdym przedsta-

sja grupowa, odgrywanie ról, napisa-

wieniu epizodu pojawiły się pytania

nie krótkiego listu, w który zapewnimy

kluczowe. Służą one ukierunkowaniu

chłopca, że czekamy na niego.

dalszej akcji. Powinny mieć charakter

II etap pracy (epizod środkowy) – po-pytań otwartych, ukazujących uczniom

znajemy ojczyznę Mirona.

16/ Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | insPirAcje

Punktem wyjścia w pracy edukacyjnej jest opowiadanie. Ważne, żeby nie przedstawiać od razu całej historii. Odkrywamy ją stopniowo poprzez kolejne epizody.

„ Moduł I. W podróży odgrywanie ról; zebranie najważniej-Nauczyciel przekazuje informację, że

szych informacji o okolicy; wyznacze-

Miron już wyjechał ze swojego miasta

nie dyżurów, na których będzie można

i podróżuje pociągiem. Wiadomo, że

służyć pomocą nowemu koledze.

zna kilka słów po polsku. Nauczyła go

III etap pracy (epizod końcowy) – pod-babcia, która w dzieciństwie mieszka-

sumowanie

Metoda storyline

ła w naszym mieście i opowiadała mu

Zwieńczeniem procesu działań

o nim. Dobrze więc byłoby również po-

może być zaplanowanie dnia polsko

znać jego rodzinne strony.

-ukraińskiego. Należałoby to również

to swoisty rodzaj

Pytania kluczowe:

obudować odpowiednią narracją, która

Co wiemy o Ukrainie? Gdzie leży? Jak

byłaby dalszym ciągiem opowiadania.

nazywa się jej stolica? Jest większa

Uczniowie mogą wypowiedzieć się na

projektowania.

czy mniejsza od Polski? Jakie jest jej

temat tego, czego się już nauczyli.

ukształtowanie terenu? Jak przebie-

ga droga z Kijowa do naszego miasta?

Walory metody

Z jednej strony,

Co ja zabrałbym w podróż pociągiem?

Metoda storyline to swoisty rodzaj pro-

Co robiłbym w czasie tej podróży?

jektowania. Z jednej strony, podpowia-

Jakie zwroty językowe przydają się

da gotową strukturę pracy, ale z drugiej, w podróży?

podpowiada

zakłada dowolność w wyborze metod

Aktywności: praca z mapą, pakowanie aktywizujących. Strategia ta pozwala

plecaka, praca ze słownikiem, drama,

też łączyć edukacyjnie różne dyscypli-

album ze zdjęciami z podróży, pomysły

gotową strukturę

ny wiedzy. Zastosowanie tej metodyki

na zajęcia umilające podróż.

pracy umożliwia nauczycielowi reali-

Moduł II. W nowej ojczyźnie

zację różnorodnych celów. Pozwala też

Nauczyciel rozwija historię, mówiąc, że zaspokoić potrzeby uczniów preferują-pracy, ale z drugiej, dawne mieszkanie babci Mirona stanie cych różne style uczenia się. Aktywizuje się teraz miejscem zamieszkania dla

ich wielostronnie, rozwijając wyobraź-

jego rodziców, którzy martwią się, jak

nię i postawę badawczą, wzmacnia sa-

zakłada dowolność

syn da sobie radę w nowym otoczeniu.

modzielność w zdobywaniu wiedzy. Co

Pytania: Jak pomóc Mironowi w no-ważne – jest atrakcyjna dla uczniów.

wym otoczeniu? Co ja mógłbym zro-

Dzięki niej można w bezpieczny sposób

w wyborze metod

bić? Co można zrobić w klasie?

dotykać trudnych tematów, a także do-

Aktywności: stworzenie słowniczka starczyć wielu emocji podczas zabawy

ukraińsko-polskiego, naszkicowanie edukacyjnej.

aktywizujących.

drogi dom – szkoła i najbliższej okolicy; insPirAcje | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 17

Nowe wyzwania edukacyjne

Międzykulturowe

spotkania online

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Karola Marcinkowskiego w Murowanej Goślinie dzięki narzędziom IT i aplikacjom internetowym przy wsparciu Ambasady USA realizowała polsko-amerykański projekt Multiculturalism with the Click of a Mouse.

W edukacji międzykulturowej chodzi

świadomość bycia akceptowanym ta-

o otwarcie się na inność kulturową,

kim, jakim się jest. Stwarza możliwość

wzajemną współpracę, wspieranie się,

wnoszenia własnego punktu widzenia

uczenie się od siebie i o sobie oraz

do dyskusji, podnosi poczucie własnej

szukanie porozumienia. Jak zauważa

wartości oraz wartości własnej tożsa-

Jerzy Nikitorowicz: „wielokulturowość

mości kulturowej jako równorzędnej

jest faktem, a międzykulturowość za-

wobec tej dominującej.

daniem i wyzwaniem edukacyjnym”1.

Spotkanie z drugim człowiekiem jest

Jakub Niewiński

O skuteczności międzykulturowości

jednocześnie spotkaniem z odmien-

nauczyciel języka polskiego

przekonują nas m.in.: Wojciech Kalaga,

nym od naszego obrazem świata, a tym

(również jako obcego/drugiego) oraz etyki w Szkole Podstawowej nr 1

Andrzej Sadkowski czy Anna Szyfer, so-

samym możliwością otwarcia się na to,

im. Karola Marcinkowskiego

w Murowanej Goślinie,

cjologowie i etnolodzy, którzy wskazują, co inne. Przełożenie tych doświadczeń

doradca metodyczny w ODN w Poznaniu;

edukator z zakresu wielokulturowości

że owocem uznania dla własnej kultury

na edukację polegałoby m.in. na spoj-

oraz Holokaustu.

Współpracuje z Muzeum Historii Żydów

staje się afirmacja kultur „innych”. Pro-rzeniu na nauczycieli i uczniów jako na Polskich POLIN,

osoby znajdujące się w tej samej sytu-

Forum Dialogu

ces ten nie jest jednak spontaniczny, ale oraz Centrum Edukacji Obywatelskiej;

strategiczny i zależy w równej mierze

acji poznawczej, tzn. ludzi „uczących

nagrodzony w 2015 r.

Nagrodą im. Ireny Sendlerowej

od inicjatywy poszczególnych państw

się zarazem siebie i świata”2.

„Za naprawianie świata”

(np. obowiązkowa edukacja między-

kulturowa), obywateli i obywatelek oraz Spotkanie z INNYM

reprezentujących ich instytucji kultury, Młodzi ludzie z Polski oraz USA spotkali szkół i organizacji pozarządowych.

m.in. Rebekę z Nowego Jorku, absol-

wentkę baletu i choreografii, założy-

Idea dialogu

cielkę stowarzyszenia MindLeaps oraz

Młodzi ludzie z Murowanej Gośliny oraz

Bashira, który przez wiele lat z ramienia New Jersey przez dziewięć miesięcy

UNHCR pracował na rzecz uchodźców

współpracowali ze sobą online w ra-

w Rwandzie. Rebeka i Bashir wzmac-

mach „wirtualnej biblioteki” i spotykali niają wrażliwość i uważność dzieci

ciekawe „żywe książki” – osoby z róż-

z różnych kontynentów, wykorzystując

nych kultur, z którymi rozmawiali, śmia-do tego taniec oraz multimedia.

li się, ale także dzielili trudne emocje.

W trakcie kolejnych łączeń nasto-

Nastolatkowie realizowali w praktyce

latkowie widzieli się z rabinką Rebeką

założenia filozofii dialogu, która otwiera i kantorką Emily z tej samej synagogi

przestrzeń dla tolerancji i szacunku do reformowanej oraz Sonią – muzułman-odmienności, daje uczniom i uczenni-

ką. Wszystkie kobiety są mieszkankami

com wywodzącym się z mniejszości

New Jersey. Opowiedziały one nie tyl-

narodowych, etnicznych czy religijnych

ko o swojej pracy, ale także o ważnych

poczucie uczestnictwa we wspólnocie

aspektach judaizmu i islamu w kon-

szkolnej i w społeczeństwie, a także

tekście praktykowanego przez siebie

18 / Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | DOBre PrAKTYKi

Młodzi ludzie z Polski oraz USA spotkali m.in. Rebekę z Nowego Jorku, absolwentkę baletu i choreografii, założycielkę stowarzyszenia MindLeaps.

dialogu międzykulturowego oraz mię-

deportowana do Obozu Zagłady na Maj-

obywatelskiego. Yair po raz pierwszy od-dzyreligijnego. Wzruszające spotkanie

danku. Przeżył tylko on. Po wojnie trafił

wiedził Murowaną Goślinę w 2007 roku,

odbyło się z Johnsonem z Rwandy, który

do Wielkiej Brytanii, mieszkał w Brazylii natomiast Judith dokładnie dziesięć lat jako dziecko był świadkiem ludobójstwa.

i Południowej Afryce. Ostatecznie osiadł

temu. Razem pojawili się w Murowanej

Wszystkich poruszyła jego opowieść

w Toronto, gdzie mieszka do dziś. Jako

Goślinie w 2019 roku podczas projektu

o procesie budowania pojednania i prze-

posłaniec pokoju i nadziei przekazał

Living Bridge - from Past to Present.

baczenia pomiędzy Tutsi i Hutu z wyko-

młodym Polakom/Polkom oraz Ame-

Wyjątkowo smaczne hybrydowe spo-

rzystaniem Porozumienie bez Przemocy

rykankom/Amerykanom wiadomość, tkanie odbyło się w Pracowni Cukierni-

(NVC, Nonviolent communication). Mło-

że są jak płomień znicza olimpijskiego, czej OVO. Michał Doroszkiewicz – mistrz dzi ludzie zadawali pytania oraz komen-który trzeba przekazywać dalej, zwłasz-

świata w cukiernictwie – w Poznaniu,

towali usłyszane wypowiedzi.

cza tam, gdzie panują jeszcze ciemności w dawnej dzielnicy żydowskiej przy Do-W ramach polskiej części projektu

nienawiści, rasizmu i ksenofobii.

minikańskiej 7 stworzył magiczne miej-

widzieli się z przedstawicielkami war-

Pinchas znakomicie obsługuje no-

sce – swoją autorską Pracownię, w której szawskiej grupy AUTENTYZM, które

woczesne technologie i najbardziej lubi powołuje do życia przepiękne i wyjątko-mówią o sobie: „Jesteśmy siostrami

ZOOM-a. To on zainicjował ważny pro-

we w swoich świeżych i niebanalnych

i znajomymi dorosłych osób ze spek-

jekt Shoah Foundation i USC Institute for smakach monodesery. Jego historia –

trum autyzmu”. Z Olą i Anią rozmawiali

Creative Technologies Dimensions in

15-latka z Białegostoku, który kilkanaście m.in. o integracyjnym oraz partycypa-Testimony. Inicjatywa ma na celu reje-

lat temu przyjechał do Poznania, by speł-cyjnym modelu współpracy z ludźmi,

strowanie i utrwalanie Świadectw Oca-

nić swoje marzenia – mocno rezonowała

którzy są wyjątkowi ze względu na

lałych w postaci hologramów 3D. Jest

jeszcze długo po spotkaniu.

swoje potrzeby i emocje.

to pierwszy tak zaawansowany program

Polsko-amerykańskie działanie po-

zastosowany w narracji o Holokauście.

kazało, że spotkania online na ważne

Historia Ocalałego

tematy dotyczące m.in.: różnorodności,

W kwietniu uczestnicy i uczestniczki

Siła różnorodności

tożsamości oraz międzykulturowości

projektu wysłuchali wzruszającej hi-

Kolejnymi „bestsellerami” o polskich ko-i wielokulturowości są jak najbardziej

storii Ocalałego z Holokaustu Pinchasa

rzeniach byli: Judith Wimborne z Can-

możliwe do zrealizowania w sposób

Guttera. W trakcie powstania w get-

berry oraz Yair Gil z Hajfy. Ich pradziad-zdalny. Spotkania na ZOOM-ie wzmoc-

cie warszawskim cała rodzina została

kowie przed II wojną światową mieszkali niły w młodych ludziach z Murowanej

w Murowanej Goślinie. Gustaw Magnus

Gośliny oraz New Jersey poczucie przy-

(rodzina Judith) wyrabiał kapelusze,

należności do grupy, solidaryzm oraz

a Juliusz Markowicz (rodzina Yaira) ak-

wzajemną akceptację. Pomogły przeła-

tywnie działał w ochotniczej straży po-

mać różne uprzedzenia i pokonać lęki

żarnej i radzie miejskiej. Młodzież rozma-wywołane pandemią. Rozwinęły także

wiała z nimi m.in. o różnorodności jako kompetencje społeczne oraz językowe

fundamentalnej wartości społeczeństwa

uczestniczek i uczestników projektu.

1 J. Nikitorowicz, Projektowanie edukacji międzykulturowej w perspektywie demokracji i integracji europejskiej, [w:} Edukacja międzykulturowa w wymiarze instytucjonalnym, red. Nikitorowicz, M. Sobecki, Białystok 1999, s.25.

2 J. Rutkowiak, O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, {w:} Pytanie. Dialog. Wychowanie, red. J. Rutkowiak, Warszawa 1992, s.42.

DOBre PrAKTYKi | Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 / 19

Ekoedukacja w Ogrodzie Jordanowskim nr 2 w Poznaniu Ogrody

Jordanowskie miejscem alternatywnej nauki Edukacja ekologiczna jest ważnym elementem kształcenia od najmłodszych lat, rozwijającym kompetencje w obszarach: wiedzy o środowisku oraz proekologicznych motywacji do zmiany postaw i codziennych zachowań.

ogólna koncepcja nowych nasadzeń na terenie ogrodu jor-danowskiego. Wyznaczyliśmy miejsce, a Ogród Botaniczny dostarczył materiał do jego zagospodarowania: rośliny ogro-Agnieszka Szcześniak

dowe, zadarniające, rozsady, zioła i krzewy. Pomocą meryto-nauczycielka w Ogrodzie Jordanowskim

ryczną i praktyczną służyła Joanna Jaskulska z Uniwersytetu nr 2 w Poznaniu

Przyrodniczego w Poznaniu

Powstały dwa stanowiska przeznaczone do budowania przez dzieci własnego ogrodu – strefy zintegrowanej z otacza-Warto podkreślić, że rozwijanie świadomej potrzeby dbania jącym środowiskiem. Nasi mali ogrodnicy obsadzili jedną rabatę o otaczającą nas przyrodę zostało wpisane na listę priorytetów pachnącymi ziołami, a w drugiej zasiali jednoroczne warzywa.

polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2021/2022.

Z czasem Ogrody Edukacyjne rozkwitły i zaowocowa-Ogród Jordanowski nr 2 jako placówka oświatowa od daw-ły, stając się źródłem wiedzy o tym, jak przebiega wegetacja na realizuje edukację proekologiczną ze świadomością, że wy-roślin. Latem pojawiły się tabliczki z nazwami ziół, postawi-maga ona systematyczności. Dzielimy się zatem doświadcze-liśmy też domek dla owadów, który stał się kolejnym punk-niem z intencją inspirowania do efektywnych działań.

tem obserwacji. We wspólnie stworzonej przestrzeń zieleni Metoda warsztatowa

odbywały się zajęcia dydaktyczne i integracyjne, pozwalając na wielozmysłowy kontakt z naturą. To tutaj wychowankowie Jednym z naszych pomysłów były warsztaty kreowania ma-mogli zaspokoić swoją ciekawość sensoryczną, dotykając ro-łej przestrzeni zielonej: Ogrody zamknięte w słoiku. Uczest-ślin, doświadczając ich zapachu i smaku. Dzieci dowiadywa-nicy zajęć nauczyli się projektowania, sadzenia i układania ły się, że jedzenie można samemu wyhodować i że pszczoły roślin. Wybór odpowiedniego podłoża, roślin – sucholen oraz i inne owady są niezbędne do jej produkcji. Zaczęły rozumieć kreatywne ozdabianie miniogrodów w słoiku to wiedza flo-znaczenie czystego powietrza dla wegetacji roślin. Zdobytą rystyczna, a także świadomość, że odpowiedni dobór roślin wiedzą mali ogrodnicy chwalili się przed rodzicami i innymi i elementów nieożywionych buduje odnawialny ekosystem.

uczestnikami na zajęciach otwartych.

Od lat współpracujemy też z Wydziałem Gospodarki Ko-Ogrody stały się miejscem rekreacyjno-edukacyjnych spo-munalnej Urzędu Miasta Poznania oraz z ZM GOAP, organi-tkań dla społeczności lokalnej, dzięki którym może rozwijać się zując w placówce ekolekcje, prelekcje i warsztaty na temat obywatelska odpowiedzialność za wspólną przestrzeń.

segregacji odpadów komunalnych. Warto też jednak działać Aktualnie przyświeca nam myśl: aby do wiosny! I tęsknota niesztampowo, przy okazji rozwijając dziecięcą kreatywność.

za odradzaniem się natury.

Służą temu zajęcia plastyczne z wykorzystaniem niepotrzeb-nych materiałów (butelki PET, puste pudełka, rolki po papierze toaletowym, itp.). Zmienimy ich przeznaczenie, wyczarowując z nieużytków nowe przedmioty. To prosty sposób na pokazanie dzieciom idei zrównoważonego rozwoju w praktyce i har-monijnego współistnienia z przyrodą.

Działania projektowe

Z myślą o długofalowym procesie powstał projekt Ogrody Edukacyjne. Nawiązaliśmy współpracę z Ogrodem Botanicz-nym UAM w Poznaniu, który zapewnił wsparcie merytoryczne Ogrody zamknięte w słoiku wykonane przez uczestników w zakresie doboru roślin i ich pielęgnacji. Powstał plan oraz i uczestniczki zajęć.

20/ Uczyć lepiej 2 - 2021/2022 | DOBre PrAKTYKi

Placówki Oświatowe Prowadzone Przez

Samorząd Województwa Wielkopolskiego

PLACÓWKI OŚWIATOWE

PROWADZONE PRZEZ SAMORZĄD

WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO

PODLEGŁE DEPARTAMENTOWI

EDUKACJI I NAUKI

Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Kaliszu pełna informacja dostępna na stronie:

www.odn.kalisz.pl

Wielkopolskie Samorządowe Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego:

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie pełna informacja dostępna na stronie:

- w Gnieźnie, ul. Mieszka I nr 27, www.medyk.gniezno.pl www.cdnkonin.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Lesznie

- w Koninie, ul. Przemysłowa 4, www.medyk.konin.pl pełna informacja dostępna na stronie:

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: www.cdn.leszno.pl

Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Elektroradiolog, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Higienistka Stomatologiczna

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Pile

- w Ostrowie Wielkopolskim, ul. Limanowskiego 17, pełna informacja dostępna na stronie:

www.msz-ostrow.cba.pl

www.cdn.pila.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny, Opiekunka Dziecięca, Higienistka Stomatologiczna, Asystentka Stomatologiczna, Technik Elektroradiolog Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu pełna informacja dostępna na stronie:

- Nr 1 w Poznaniu, ul. Szamarzewskiego 99, www.msz.poznan.pl www.odnpoznan.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny, Ortoptystka, Technik BHP, Technik Elektroradiolog, Technik Elek-troniki i Informatyki Medycznej

Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Kaliszu

- Nr 2 w Poznaniu, ul. Mostowa 6, www.wsck.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: www.cwrkdiz.kalisz.pl

Asystentka Stomatologiczna, Higienistka Stomatologiczna, Technik Dentystyczny, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Opiekun Medyczny, Opiekun Osoby Starszej, Opiekun w Do S

m o

u cPia

om lo M

cy eSd

po ia

łecznej, Opiekunka Dziecięca, Technik Masażysta, Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Terapeuta Zajęciowy

Ut a duci sto bearum qui te nesto est, acerferiores Dualnego i Zawodowego w Koninie

- w Rawicz n

u es

, utl, nis d

. genolle

. G ss

r u

otsdam

a Ro .weckiego 6, www.medyk-rawicz.pl

www.cwrkdiz.konin.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Technik Usług Kosmetycznych, Technik BHP, Opiekun Osoby Starszej, Terapeuta Zajęciowy, Opiekun w Domu Pomocy Społecznej, Opiekunka Środowiskowa, Opiekun-Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia ka Dziecięca, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Technik Masażysta, Opiekun Medyczny

Dualnego i Zawodowego w Lesznie

www.cwrkdiz.leszno.pl

- w Złotowie, ul. Szkolna 3, www.wsckziu-zlotow.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Opiekun Medyczny, Technik Archiwista, Technik Masażysta, Technik Usług Kosmetycznych, Opiekunka Dziecięca

Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Pile

www.cwrkdiz.pila.pl

Wielkopolskie Samorządowe Centrum Kształcenia Ustawicznego we Wrześni, ul. Wojska Polskiego 2a, www.wscku-wrzesnia.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia

- Florysta, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Logistyk, Technik Administracji, Dualnego i Zawodowego w Poznaniu

Technik Archiwista, Technik Rachunkowości, Opiekun Medyczny, Asystent Osoby www.cwrkdiz.poznan.pl

Niepełnosprawnej, Technik Budownictwa