Oferta

wakacyjna

O D 1 2 . 0 6

N A S T R O N I E

O D N P O Z N A N . P L

w e b i n a r i a

w a r s z t a t y

k o n f e r e n c j e

k u r s y j ę z y k o w e

s z k o l e n i a

k u r s y

k w a l i f i k a c y j n e

Nowa oferta

2023/2024

O D 2 2 . 0 8

N A S T R O N I E

O D N P O Z N A N . P L

Poznań ul.Bułgarska 19

SPIS

SPIS

TREŚCI

Uczyć

Globalnie

Uczyć

i lokalnie

Inspiracje

lepiej

lepiej

5. Ut enim ad minim

metodyczne

Czasopismo społeczno-oświatowe

Przykładowa instytucja

Ewa Superczyńska

- redaktor naczelna

7. Ut enim ad minim

Szanowni Państwo!

Przykłado

Przer w

w a instytucja

a do myślenia

2-3

Bzy już przekwitły, kasztanowce jeszcze w pełnym kwit-W świecie kamishibai

nieniu, wiosna w przyrodzie, a w szkołach intensywna 12-13

O

pr d redak

aca i podsumow

cji

ania. Kończą się egzaminy, ucznio-

STOPKA REDAKCYJNA

Małe ciało, wielka sprawa

17-18 czyli logopedyczna

wie planują swoją przyszłość edukacyjną, a nauczyciele Adres redakcji

Adres r

ul. Gór edak

eck

cji

Dydakt

zabawa! yka

zmierzają do kończących ten rok refleksji. Jaki on był?

a 1, 60-201 Poznań

Excepteur sint occaecat cupidatat

5. Ut enim ad minim

tel. 61 858 47 00, fax 61 852 33 29

non proident, sunt in culpa qui

Wszyscy zadajemy sobie to pytanie. Nie inaczej jest Przykładowa instytucja

e-mail:

Metoda projektów

uczyclepiej@odnpoznan.pl

21-22

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed officia deserunt mollit anim id est

w Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu. Jeste-laborum." Lorem ipsum dolor sit

7. Ut enim ad minim

badawczych

do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna http://www.odnpoznan.pl

amet, consectetur adipisicing elit,

Przykładow

w eduk a instytucja

acji szkolnej

śmy w fazie przygotowań nowej oferty edukacyjnej. Pra-aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation sed do eiusmod tempor incididunt

cę tę zaczynamy zawsze od autorefleksji. Polecam go-ut labore et dolore magna aliqua.

ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Konto

Excepteur sint occaecat cupidatat

rąco metodę znaną pod nazwą 5Q (pięć pytań): Czego KB S.A. III O/Poznań

Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse non proident, sunt in

mogę robić więcej? Czego mogę robić mniej? Co mogę 86 1500 1621 1216 2005 9460 0000

cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint Konto

Komunikacja

robić inaczej? Co mogę przestać robić? Co mogę za-Dobre praktyki

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia Excepteur sint occaecat cupidatat

społeczna

non pr

R

oident, sunt in culp

edakcja

a qui

deser

cząć runt

o

mollit

bić? Pr anim

oste i k id est

onkr

laborum." "L

etne, ale niez orem

wyk

ipsum dolor

le pouczające,

8. Ut enim ad minim

Sekretarz redakcji

Fotografia w edukacji.

zwłaszcza jeśli ma się przed oczami statystyki zrealizo-10- Prz

11 ykładowa instytucja

sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod Redak

Jo

cja

anna Marchewka

Propozycje zajęć

Excepteur sint occaecat cupidatat

tempor

wanyc incididunt ut labor

h zadań, jeśli się zeste

a et do

wi p lor

lan e magna aliqua.

z podsumow

Ut

Zespół redakcyjny

dydaktycznych

aniem,

non proident, sunt in culpa qui

Ksenia Herbst-Buchwald

enim

suk

ad minim veniam,

cesy z kłopot

quis nostr

ami, a współpr ud

aco exercit

wnic ation

y prz ullamco

edstawią

Reklam

Żanet y i ogłosz

a Chełmińskenia

a

laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

swoje punkty widzenia. W przypadku szkoły dochodzi Agnieszka Gałązka-Kozłowska

Ludzie, miejsca

Except

Dor eur sint occaecat cupidat

ota Mursztyn-Gorgoń

at

jeszcze optyka ucznia i jego rodziców.

zdarzenia

non proident, sunt in culp

Anna Golik-Czarnecka a qui

Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse 9. Ut enim ad minim

Bardzo chciałabym, aby ten numer naszego czaso-Kinga Koszewska

Przykładowa instytucja

Tadeusz Nowik

Dydaktyka

cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint Korekta

pisma był dla Państwa inspiracją do dalszej pracy i two-Excepteur sint occaecat cupidatat

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia non proident, sunt in culpa qui

rzenia planów w przeszłym roku szkolnym. Z pewno-Niezbędnik nauczyciela:

deserunt mollit anim id est laborum. Lorem ipsum dolor sit Kontakt:

19-20

ścią nadal wiodącym tematem, o którym teraz piszemy, Autorzy tekstów

6 dodatków

amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor Joanna Marchewka

Excepteur sint occaecat cupidatat

do przeglądarek

będzie edukacja włączająca. Dwa artykuły poświęcili-non pr

t

oident, sunt in culp

el. 61 858 47 64

a qui

Wychowanie

incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad śmy diagnozie, pierwszy dotyczy pracy z uczniami Except

jo

eur sint occaecat cupidat

anna.marchewka@odnpo

at

znan.pl

10. Ut enim ad minim

minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris non proident, sunt in culpa qui

Przykładowa instytucja

nisi ut aliquip

o specjalnyc ex ea commodo

h potrzebac

consequat.

h edukacyjnyc Duis aute

h, w dr irure

ugim

Excepteur sint occaecat cupidatat

Korekta

podkreślamy potrzebę diagnozy podczas analizy nie-non proident, sunt in culpa qui

11.Ut enim ad minim

dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore Agnieszka Gałązka-Kozłowska

Przykładowa instytucja

Excepteur sint occaecat cupidatat

Joanna Marchewka

Globalnie

eu fugiat nulla p

powodzeń szk ariatur

olnyc .

h. Polecam również artykuły zwią-

non proident, sunt in culpa qui

Alina Płaziak-Janiszewska

Excepteur sint occaecat cupidatat

zane z metodyką pracy lekcyjnej. Ciekawe spojrzenie i lokalnie

non proident, sunt in culpa qui

Except

na ef eur

ekt

sint occaecat cupidatat non

ywność nauczania znajdą P

pr

ańst oident,

w

sunt

o w art

in

ykule:

Except

Aut eur sint occaecat cupidat

orzy tekstów

at

Dobr

Eduk e

acja włączająca

„culp

Prz a

er qui

w

officia

a do m deser

yśleniaunt

”

mo

. Pisz llit

em anim

y t

id est labor

eż o zajęciac um.Ut

non pr

Ter

oident, sunt in culp

esa Bilkiewicz-

a qui

h foto-

Siemińska

4-6 - wyrównywanie szans

Excepteur sint occaecat cupidatat

Ewelina Fordońska

praktyki

enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco graficznych, projektach badawczych w edukacji przed-non proident, sunt in culpa qui

Alina Janiszewska

10. Ut enim ad minim

w dostępie do edukacji

laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute Excepteur sint occaecat cupidatat

Przykładowa instytucja

szkolnej i o niezwykłej mocy teatrzyku kamishibai.

Magdalena Jankowska

irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum non proident, sunt in culpa qui

Niezmiennie zapraszam Państwa do dzielenia się Joanna Leśniowska

Excepteur sint occaecat cupidatat

12. Ut enim ad minim

Diagnoza, dokumentacja

Izabela Maćkowiak

7-9

dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat non proident, sunt in culpa qui

Przykłado

i emp wa inst

atia… ytucja

z nami swoimi pomysłami metodycznymi, spostrzeże-Róża Manista-Laskowska

cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt Excepteur sint occaecat cupidatat

5. Ut enim ad minim

niami i oczekiwaniami. Bardzo chcielibyśmy, aby nasze non pr

Jolant oident, sunt in culp

a Mikolcz-Kaczor

a qui

Przykładowa instytucja

mollit anim id est laborum. Ut enim ad minim veniam, quis Except

Ew

eur sint occaecat cupidat

a Ostarek

at

Kilka słów o diagnozie

pismo było odpowiedzią na Państwa potrzeby i stano-Barbara PawlikGoryl

14-16

nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea 14. Ut enim ad minim

non proident, sunt in culpa qui

Przykładowa instytucja

z punktu widzenia praktyka

commodo

wiło aut

consequat.

entyczne wspDuis

ar

aute irure dolor in

cie w codziennej pr repr

ac ehenderit

y szkolnej.

Opracowanie graficzne

Projekt graficzny czasopisma

in volupt

Wsz ate

yst velit esse

kim nasz cillum

ym cz do

yt lore

elnik eu fugiat

om życznulla pariatur

ę siły i wy- .

Excepteur sint occaecat cupidatat

Mateusz Leszkowicz

non proident, sunt in culpa qui

Except

trw

eur sint occaecat

ałości na ost

cupidat

atniej prost

at non

ej w t

pr

ym ro oident,

ku szk sunt

oln

in

ym!

culpa qui officia deser

A w lipcu i w sier

unt mollit anim id est

pniu udanego wypocz laborum. D

ynku, złap uis

a-

Projekt okładki, ilustracje

Ludzie

Druk

Dobre

aut

nia e irure

oddec do

hu lor

i in reprehenderit

znalezienia

in

czasu

v

na oluptate v

ulubione elit esse

zajęcia!

Sylwia Pragłowska

Excepteur sint occaecat cupidatat

prakt

i z yki

darzenia

cillum dolor

Będzieme eu

y na P fugiat

aństw nulla

a czek pariatur. Excepteur sint

non proident, sunt in culpa qui

ać jesienią, pełni ener-

17. Ut enim ad minim

Skład i łamanie

occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia Przykładowa instytucja

gii do działania i ze świeżymi pomysłami!

Drukarnia Laser-Graf, Płock

Sytuacja szkolna i zawodo-

23-24

Serdecznie pozdrawiam!

biuro.lasergraf@gmail.com

16. Ut enim ad minim

wa w opinii uczniów z tzw.

tel. 664 434 122

Przykładow

„podw a instytucja

ójnego rocznika”

Ksenia Herbst-Buchwald

podpis odręczny

Dyrektor ODN w Poznaniu

DOBRE PRAKTYKI | Uczy

Uczy

ć lepiej 3 - 2022/2023 /

ć lepiej 5 - 2016/2017 / 3 1

Strategie efektywnego nauczania

Przerwa

do myślenia

Zdarza się, że zapominamy informacje, które dopiero co przyswoiliśmy.

Wiąże się to między innymi z tym, że wiedza najpierw przechowywana jest w pamięci długoterminowej w formie dynamicznej, dopiero później zostaje utrwalona.

Zacznijmy od…

w formie znaków, symboli. Wszystko zale-przerwy

ży od wewnętrznych zwyczajów w szkole

i pomysłów obu stron. Przerwa przybiera Efektywność uczenia się zależy od wielu różnorodny charakter. Oto proste przykła-czynników. Warto w codziennej praktyce

dy: wprowadzenie zabawnej anegdoty,

stosować kilka prostych zasad, aby pro-

piosenki, filmu krótkometrażowego, za-

ces ten następował sprawniej. Na pewno bawy dydaktycznej czy też swobodnej

służy temu chociażby dzielenie dużych

rozmowy. Inną zasadą z tym związaną

partii materiału na mniejsze części i ro-jest także stosowanie naprzemiennych

Alina Płaziak-Janiszewska

bienie przerw. I nie chodzi bynajmniej

aktywności. Jeśli dzieci siedzą przez dłuż-nauczycielka konsultantka

o przerwy wynikające z zakończenia lekcji szy czas w ławce, to muszą się później

ds. nauczania etyki i języka polskiego

w ODN w Poznaniu

po 45 minutach, ale już w jej trakcie. Je-poruszać, zmieniając miejsce w grupach, śli koncentrujemy się tylko na słuchaniu, wykonując doświadczenie, realizując jed-czytaniu, oglądaniu przez dłuższy czas –

ną z technik dramowych (np. improwi-

to informacje po niedługim czasie znika-zację) czy ćwiczenie ruchowe (np. speed ją. Mózg bowiem pracuje w rytmie około dating). Im młodsze dziecko, tym częściej 15 minutowym, po którym następuje

powinny następować zmiany.

moment odprężenia. Przy tej okazji moż-

Natomiast w naukach humanistycz-

na przemyśleć poznawane zagadnienia.

nych podstawową powinno być kilka-

Wprowadzamy zatem pauzy jako stały

krotne czytanie tekstu (albo wybranych

i ważny element zajęć, wpisany w proces fragmentów tekstów), powtarzanie, pa-uczenia się i nauczania. Myślenie, a także rafrazowanie myśli, zadawanie pytań,

każde twórcze działanie trudno odmie-

co na pewno pozwali na uporządkowa-

rzać na minuty czy godziny jak w zegarku.

nie wiedzy i jej zakorzenienie.

W momencie największej intensywności

Jak pisze Dougl Buehl: Zakorzenie-

i poziomu emocji istnieje potrzeba i konie myśli rozwija umiejętność wyjaśnia-

nieczność po prostu zatrzymania się na

nia parafrazowania oraz ugruntowuje

chwilę choćby po to, by nabrać oddechu, zwyczaj regularnego robienia krótkich

zadać pytania, rozwiać wątpliwości albo przerw, które pozwalają na uczniom

i spojrzeć jeszcze raz inaczej na problem.

na trwałe przyswajanie sobie zdobytej

w szkole wiedzy.1

Aktywna pauza

w szkole

Bank pomysłów

To zatrzymanie się, stop – może mieć

Warto sięgnąć także po bardziej roz-

charakter umowny czy też ustalony

budowane metody. Jedną z nich są na

1. Doug Bueghl, Strategia aktywnego nauczania, czyli jak efektywnie nauczać i uczyć się skutecznie, tłum. B. Piątek, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2004, s. 104.

2 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | inspiracje metodyczne

przykład Trzyminutowe przerwy. W tej

strategii uczniowie i uczennice dobiera-ją się w pary (osoba A i B). W momencie ogłoszenia przerwy, która następuje po

około 10-15 minutach oglądania filmu

/ czytania tekstu / słuchania wykładu,

pierwsza z osób (A) określa zagadnie-

nia kluczowe pojawiające się w mate-

riale, natomiast druga (B) – wymienia

uwagi, wątpliwości, zadaje pytania, itp.

Podczas kolejnej przerwy – osoby wy-

mieniają się rolami. I tak na zmianę.

Bardzo podobnym sposobem pracy jest

Płynność werbalna pary. Różnica pole-

ga głównie na przygotowaniu dłuższej

wypowiedzi. W tym przypadku ucznio-

wie i uczennice, pracując również

w parach, poszukują w przeczytanym

tekście/obejrzanym filmie najbar-

dziej interesujących treści, a następ-

Mózg bowiem pracuje w rytmie około 15 minutowym, po którym nie nawzajem streszczają je sobie.

następuje moment odprężenia. Przy tej okazji można przemyśleć po-W zależności od sytuacji (np. poziom

znawane zagadnienia. Wprowadzamy zatem pauzy jako stały i ważny element zajęć.

trudności tekstu, temperament klasy,

indywidualne zdolności) osoba pro-

wadząca wyznacza czas prezentacji,

np. po 60 sekund. Warto podkreślić,

wyjaśnia uwagi i komentarze Eksperta,

W ten sposób uczą się od siebie sa-

że osoby zabierające głos nie mogą

zadając pytania, Obserwator zaś oce-

mych, nawzajem siebie motywują do

powtarzać myśli partnera/partnerki, co

nia, czy wszystkie kwestie zostały do-

poszukiwania i rozumienia świata i sie-

zmusza do starannego przygotowania

statecznie jasno przedstawione. W trze-

bie. Powyższe strategie pokazują także, się, głębszego przemyślenia problemu,

ciej rundzie, po przeczytaniu kolejnego że nie wystarczy samo przyswajanie

a przede wszystkim uważnego słucha-

fragmentu tekstu i następnej zmianie

informacji, ważniejsze jest ich przetwo-nia koleżanki/kolegi. To także pomysł na ról, Ekspert przedstawia swoje kwe-rzenie, zrozumienie, a do tego potrzeb-

szybkie podsumowania lekcji.

stie, a Reporter komentuje, parafrazuje, ne są między innymi przerwy.

Bardzo ciekawa wydaje się nato-

ale i nazywa emocje i postawę wobec

Bez względu na to, jak spojrzymy

miast strategia Rozważ-rozważ-roz-

problemu przedmówcy, a Obserwator

na powyższe propozycje, pewnym jest,

waż. Tym razem uczniowie i uczennice

podsumowuje całość, odnosząc się do

że mózg pracuje 24 godziny na dobę,

pracują małych trzyosobowych ze-

ostatniej wypowiedzi . Cała procedura

analogicznie – także podczas snu, kie-

społach, każda osoba przyjmuje jedną

wygląda na pierwszy rzut oka trochę

dy wydaje się, że zostajemy ,,odłączeni”

z ról: Eksperta, Reportera i Obserwa-

skomplikowanie, ale wszystko stanie się od świadomego życia. Wtedy to zacho-tora. Wszyscy zapoznają się z częścią

bardziej przejrzyste, jeśli kolejne czyn-dzi wiele bardzo ważnych procesów,

materiału. Zadaniem Eksperta jest przez ności Eksperta, Reportera i Obserwatora w tym także konsolidacja śladów pa-około 2 minuty jego zaprezentowanie,

rozpiszemy na plakacie.

mięciowych. Mózg działa z różną, na-

mogą się tu znaleźć się nie tylko fakty, Jak łatwo zauważyć, każda osoba

przemienną intensywnością, a pauza to

ale i prywatne opinie na dany temat.

w grupie ma więc okazję przejść cały

trampolina do kolejnej dużej aktywności.

Reporter natomiast parafrazuje, pod-

proces, będąc w każdej z ról.

sumowuje wypowiedź poprzednika,

zaczynając od słów: ,,Słyszałem/słysza-

Trampolina

łam, że powiedziałeś/-ś...”, a Obserwator Bibliografia:

komentuje z kolei ostatnie wystąpie-

do aktywności

Doug Bueghl, Strategia aktywnego

nie, zwracając uwagę na to, czy poja-

Przedstawione strategie wskazują, jak

nauczania, czyli jak efektywnie na-

wiły się wszystkie zagadnienia. Po tej

ważną rolę stanowi moment ,,zatrzy-

uczać i uczyć się skutecznie, tłum.

części grupy czytają kolejny fragment,

mania się” i przemyślenia problemów,

B. Piątek, Wydawnictwo Edukacyj-

natomiast uczestnicy i uczestniczki

którymi zajmujemy się w szkole. Pro-

ne, Kraków 2004.

zajęć zamieniają się rolami w grupie.

ces ten dokonuje się pomiędzy rówie-

Przemysław Bąbel, Marzena Wi-

W drugim kroku, funkcja Eksperta pozo-

śnikami, ich językiem poprzez odno-

śniak, Jak uczyć, żeby nauczyć,

staje niezmieniona, natomiast Reporter

szenie się do ich doświadczeń, emocji.

WSiP, Warszawa, 2008 r.

inspiracje metodyczne | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 3

Stan realizacji projektu Wspieranie podnoszenia jakości edukacji włączającej w Polsce w roku szkolnym 2022/2023

Edukacja włączająca

- wyrównywanie szans

w dostępie do edukacji

Pedagogika specjalna, obiekt szczególnego zainteresowania w roku 2022/2023, jest jednym z działów pedagogiki i koncentruje się na człowie-ku, który z uwagi na ograniczenia, niesprawności czy niepełnosprawności wymaga profesjonalnego wsparcia w odkrywaniu własnego potencjału, pokonywaniu różnorodnych trudności w rozwoju, edukacji i funkcjono-waniu społecznym.

Współczesne zainteresowanie i się-

ce m.in. standaryzacji zatrudnia-

ganie do teoretycznego i metodycz-

nia specjalistów w przedszkolach

nego dorobku pedagogiki specjal-

i szkołach ogólnodostępnych,

nej wynika z nowej humanizacji

w tym obowiązku utworzenia

życia społecznego i nowego podejścia

z dniem 1 września 2022 roku sta-

do edukacji osób z niepełnospraw-

nowiska pedagoga specjalnego.

nościami. Realizacja idei integracji

Teresa Bilkiewicz-Siemińska

w Polsce ma bogate, ponad 30-letnie

Edukacja

nauczyciel konsultant

doświadczenie, stąd obecność uczniów

ds. problematyki psychologiczno-pedagogicznej Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu.

o specjalnych potrzebach edukacyj-

dla wszystkich

nych, uczniów z niepełnosprawno-

Aktualnie wiodącym kierunkiem polity-

ściami, staje się coraz powszechniejsza ki edukacyjnej w Polsce, tak jak i w po-w placówkach ogólnodostępnych.

zostałych krajach Unii Europejskiej, jest Mijający rok szkolny przebiegał pod

edukacja włączająca oparta na prawie

znakiem pedagogiki specjalnej:

każdego człowieka do edukacji gwa-

w uznaniu wybitnych zasług twór-

rantującej rozwój (na miarę możliwości) czyni systemu kształcenia peda-i włączenie do życia społecznego. Aby

gogów specjalnych, założycielki,

zrealizować ideę „edukacji dla wszyst-

dyrektorki i patronki Akademii Pe-

kich”, należy podjąć działania, które

dagogiki Specjalnej w Warszawie,

zagwarantują powszechny dostęp do

w setną rocznicę utworzenia Aka-

edukacji oraz zapewnią, że oferowana

demii, rok 2022 został ogłoszony

edukacja jest na najwyższym poziomie.

przez Sejm Rzeczypospolitej Pol-

Zmiany w prawie oświatowym

skiej Rokiem Marii Grzegorzew-

z 2022 roku wynikają z konieczności

skiej;

wprowadzenia zapisów, które implan-

17 maja 2022 roku. Prezydent

towane do systemu edukacyjnego

Rzeczypospolitej Polskiej podpi-

pozwalają na wprowadzenie w życie

sał ustawę o zmianach w ustawie

nowych rozwiązań i modyfikację już

o systemie oświaty i innych niektó-

istniejących. Celem jest zapewnienia

rych ustaw. W nowych regulacjach

wszystkim dzieciom, zgodnie z indy-

znalazły się rozwiązania dotyczą-

widualnymi predyspozycjami i moż-

4 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | globalnie i lokalnie

liwościami, na edukację ze swoimi

przyczyn trudności w uczeniu się. Przy-

„Podnoszenie jakości kształcenia oraz

rówieśnikami we wspólnej przestrze-

gotowany przez zespół ekspertów Mi-

dostępności i jakości wsparcia udzie-

ni społecznej i jak najbliżej miejsca

nisterstwa Edukacji Narodowej w 2019

lanego dzieciom i uczniom w przed-

zamieszkania. Prawa te określone są

roku projekt nowego modelu kształce-

szkolach i szkołach ogólnodostępnych

w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nia uczniów ze specjalnymi potrzeba-i integracyjnych” podjęte zostały nastę-Konwencji o prawach dziecka, Konwen-

mi edukacyjnymi przewiduje w ciągu

pujące działania:

cji o prawach osób niepełnosprawnych

najbliższych lat podjęcie przez nasze

od 1 września 2022 roku obowią-

oraz ustawie Prawo oświatowe.

państwo działań legislacyjno-organiza-

zuje nowa standaryzacja zatrudnia-

Porządkowanie ustawodawcze

cyjnych, które pozwolą zrealizować trzy nia specjalistów – w tym utworzenie

w oświacie jest efektem wieloletniego

główne cele:

w każdym przedszkolu i szkole ogól-

przygotowania kompleksowych rozwią-

stworzenie międzyresortowego nodostępnej stanowiska pedagoga zań w ramach projektu „Wspieranie pod-systemu działań na rzecz dzieci,

specjalnego, którego zadaniem jest

noszenia jakości edukacji włączającej

uczniów i rodziny,

wspieranie nauczycieli i realizowanie

w Polsce”, realizowanego w Programie

zagwarantowanie dostępu do po-

specjalistycznych zajęć bezpośrednio

Wspierania Reform Strukturalnych Komi-

mocy psychologiczno-pedago-

z uczniami ze specjalnymi potrzebami

sji Europejskiej we współpracy z Europej-gicznej dla dzieci i uczniów na te-

edukacyjnymi;

ską Agencją do Spraw Specjalnych.

renie szkoły, placówki,

w styczniu 2023 roku zakończony

poprawienie jakości kształcenia

został cykl szkoleń uzupełniają-

Nowy model

wszystkich uczniów, w tym z nie-

cych dla Liderówi kadry SCWEW

kształcenia uczniów

pełnosprawnościami.

w ramach pilotażowego wdrożenia

Wprowadzanie zmian i modyfikacji

modelu Specjalistycznych Centrów

z SPE

wspierane jest nowymi standardami, pi-

Wspierających Edukację Włączają-

Specjalne potrzeby edukacyjne to po-

lotażami, szkoleniami. W roku szkolnym

cą (SCWEW) - objęte pilotażem zo-

trzeby, które w procesie rozwoju dzie-

2022/2023, w którym jeden z kierun-

stały 23 placówki w 13 wojewódz-

ci i młodzieży wynikają z ich niepeł-

ków polityki oświatowej państwa usta-

twach (aktualnie trwa na kolejny

nosprawności lub powstałe z innych

lony przez Ministra Edukacji i Nauki jest: rok nowy nabór);

globalnie i lokalnie | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 5

„ działania informacyjne i szkolenio- Polskie prawodawstwo chroni we m.in.:

ucznia z niepełnosprawnością i gwa-

• 16 listopada 2022 roku zorgani-

rantuje mu odpowiednie wsparcie

zowana przez Ministerstwo Edu-

w ramach wprowadzanego modelu

Socjalizacja dzieci

kacji i Nauki konferencja online

edukacji włączającej. Mamy ustawy

„Dostępna szkoła” podsumowu-

i akta wykonawcze, takie jak: rozporzą-

z niepełnospraw-

jąca kampanię informacyjno-

dzenie w sprawie organizowania wcze-

-promocyjną MEiN „Edukacja

snego wspomagania rozwoju dzieci,

w zasięgu ręki”,

rozporządzenie w sprawie organizowa-

nościami musi

• 21 listopada 2022 roku na Uni-

nia kształcenia dla dzieci i młodzieży

wersytecie Kazimierza Wielkie-

niepełnosprawnych, niedostosowanych

bowiem zapewnić

go w Bydgoszczy konferencja

społecznie i zagrożonych niedostoso-

naukowa współorganizowana waniem społecznym, rozporządzenie przez MEiN „Edukacja włączająca

w sprawie zasad organizacji i udziela-

zarówno

jako edukacja wysokiej jakości”;

nia pomocy psychologiczno-pedago-

• 8 grudnia 2022 roku konferen-

gicznej w publicznych przedszkolach,

różnicowanie

cja online „Model wczesnego

szkołach i placówkach, rozporządze-

wspomagania rozwoju (WWR)

nie w sprawie oceniania, klasyfikowa-

skoncentrowany na rodzinie

nia i promowania uczniów i słuchaczy

tempa

i środowisku – teraźniejszość

w szkołach publicznych.

i przyszłość” (zorganizowana

Wszyscy rozwijamy się i uczymy

i metod uczenia,

przez Wydział Specjalnych Po-

się poprzez społeczne interakcje. Nie

trzeb Edukacyjnych ORE);

należy jednak marginalizować fak-

• w dniach 30-31 stycznia 2023

tu, że nauczanie dzieci i młodzieży ze

jak i tworzyć

roku konferencja międzynaro-

specjalnymi potrzebami edukacyjnymi,

dowa „Zdrowie psychiczne wy-

a wynikającymi z ich niepełnospraw-

jednocześnie

zwaniem naszych czasów. Rola

ności, odbywa się i będzie się odbywać

SCWEW we wspieraniu dzieci/

w pewnych ramach. Socjalizacja dzie-

uczniów z problemami psy-

ci z niepełnosprawnościami musi bo-

warunki

chicznymi”. Organizatorem był

wiem zapewnić zarówno różnicowanie

Wydział Specjalnych Potrzeb

tempa i metod uczenia, jak i tworzyć

dla prawidłowo

Edukacyjnych ORE;

jednocześnie warunki dla prawidłowo

• rozpoczęty został cykl szkoleń

prowadzonej rewalidacji i rehabilitacji.

prowadzonej

w ramach Projektu „Szkolenia

Edukacja włączająca to nowa jakość

z zakresu edukacji włączają-

w rozwoju polskiego systemu kształce-

cej dla pracowników systemu

nia wymagająca od szkoły pełnej go-

rewalidacji

oświaty i JST w woj. wielko-

towości do przyjęcia każdego ucznia

polskim” – dla kadry kierowni-

– wprowadzenia obowiązujących roz-

i rehabilitacji.

czej, nauczycieli przedszkoli,

wiązań legislacyjno-organizacyjnych,

szkół podstawowych i ponad-

a także przyjaznego inkluzji klimatu

podstawowych, pracowników emocjonalno-społecznego i odpowie-

wyposażenie poradni psycholo-

ośrodków doskonalenia nauczy-

dzialnego przygotowania nauczycieli

giczno-pedagogicznych w standar-

cieli oraz kadry kierowniczej

do wyzwań związanych z obecnością

dy diagnozy potrzeb rozwojowych

i pracowników kuratoriów uczniów z niepełnosprawnościami i edukacyjnych (tzw. diagnozy

oświaty i jednostek samorządu

w klasie ogólnodostępnej.

funkcjonalnej) oraz narzędzia dia-

terytorialnego odpowiedzial-

* * *

gnostyczne (zadanie zrealizowane

nych za edukację. Termin reali-

Informacje o edukacji włączającej,

częściowo);

zacji do 31.08.2023.

a także linki do zapisu konferencji onli-

wyłoniono 12 placówek koordy-

Pojęcie „edukacji dla wszystkich”

ne znaleźć można:

nujących w konkursie grantowym

stało się kluczową kategorią współcze-

h t t p s : / / e d u k a c j a w z a s i e g u r e -

„Szkolenia i doradztwo dla kadr po-

snego myślenia o osobach z niepełno-

ki.pl/edukacja-wlaczajaca/ [dostęp:

radnictwa psychologiczno-peda-

sprawnościami. Warto zauważyć, że we

28.03.2023],)

gogicznego” (m.in. przygotowanie

francuskiej literaturze przedmiotu funk-https://www.ore.edu.pl/2019/09/

standardów poradnictwa do wrze-

cjonuje pojęcie: osoba w sytuacji nie-

edukacja-wlaczajaca-seria-publikacji/

śnia 2023 r.);

pełnosprawności.

[dostęp: 28.03.2023]

6 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | globalnie i lokalnie

Praca z dzieckiem o specjalnych potrzebach edukacyjnych Diagnoza,

dokumentacja i empatia...

Czym są specjalne potrzeby edukacyjne? Są to potrzeby uczniów, którzy mają trudności w nauce, ale też uczniów wybitnie zdolnych – każdy z nich powinien otrzymać wsparcie. Dlatego też wiedza nauczyciela, jak pomóc uczniowi, by sprostał wymaganiom, jest bardzo ważna.

Pragnę podzielić się moim doświad-

nie psychologiczno-pedagogiczne

czeniem i przekazać najważniejsze in-

wydają, dla uczniów wymagających

formacje na temat pracy z dzieckiem

stosowania specjalnej organizacji na-

o specjalnych potrzebach edukacyj-

uki i metod pracy, orzeczenie o potrze-

nych. Jestem nauczycielem edukacji

bie kształcenia specjalnego lub opinię.

i wspomagania osób ze spektrum auty-

Orzeczenia dotyczą uczniów:

zmu, w tym z zespołem Aspergera, oli-

1. niepełnosprawnych: niesły-

mgr Joanna Leśniowska

gofrenopedagogiem, pracowałam jako

szących; słabosłyszących; nie-

nauczyciel wspomagający,

nauczyciel wspomagający w szkole

widomych; słabowidzących;

rewalidacji, edukacji wczesnoszkolnej,

WDŻ, wychowawca,

podstawowej, gimnazjum i w liceum

z niepełnosprawnością rucho-

koordynator ds. dostępności

w ZSO nr 1 w Mielcu.

oraz pełniłam funkcję wychowawcy.

wą, w tym z afazją; z niepeł-

nosprawnością intelektualną

Diagnoza i dokumenty

w stopniu lekkim, umiarko-

Podstawą pomocy dziecku o specjal-

wanym lub znacznym; z au-

nych potrzebach edukacyjnych jest

tyzmem, w tym z zespołem

rozpoznanie jego problemu, czyli dia-

Aspergera; z niepełnosprawno-

gnoza, dlatego ważna jest obserwacja

ściami sprzężonymi;

uczniów pod kątem ich funkcjonowa-

2. niedostosowanych społecznie,

nia na lekcjach, podczas przerw, zwró-

3. zagrożonych niedostosowa-

cenie uwagę na zachowanie w grupie

niem społecznym.

i postępy w nauce. Pierwsze niepo-

Opinie natomiast dotyczą uczniów:

kojące objawy najczęściej zauważają

1. z ADHD,

nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej,

2. z poważnymi zaburzeniami

którzy rozmawiają o tym z rodzicami

w komunikowaniu się,

i sugerują zdiagnozowanie dziecka.

3. ze specyficznymi trudnościami

Diagnozą na wniosek rodzica/opieku-

w uczeniu się: dysleksją, dys-

na prawnego zajmują się poradnie psy-

grafią, dyskalkulią.

chologiczno-pedagogiczne lub lekarze

Z kolei diagnoza od lekarza spe-

specjaliści, a w przypadku ucznia wy-

cjalisty dotyczy uczniów z chorobami

bitnie zdolnego – uczący go nauczy-

przewlekłymi lub niepełnosprawnością

ciele lub rodzice/opiekunowie prawni.

ruchową, które wpływają na specjal-

W celu ułatwienia rozpoznania

ne potrzeby uczniów i obligują nas do

i postawienia rzetelnej, pełnej diagno-

udzielania pomocy. Są to:

zy wychowawca pisze opinię o uczniu

1. cukrzyca,

dla poradni psychologiczno-pedago-

2. padaczka,

gicznej (uzupełnia odpowiedni druk).

3. astma,

Po zdiagnozowaniu problemu porad-

4. hemofilia.

globalnie i lokalnie | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 7

Należy pamiętać, że u uczniów

podstawie którego trzeba objąć ucznia

opracowują Program zajęć indywidu-

z wyżej wymienionym problemami

odpowiednią pomocą i wspierać/wspo-

alnych/rewalidacyjnych i w oparciu

często występuje:

magać go, zwracając szczególną uwa-

o niego prowadzą zajęcia, dokumen-

słaba kondycja psychofizyczna,

gę na zalecenia/ wskazówki, ponieważ

tując swoją pracę w dzienniku zajęć

zaburzona możliwość uczenia się,

są one drogowskazem wskazującym,

(w zależności od potrzeb i placówki,

deficyt koncentracji uwagi,

jak pracować z osobą o specjalnych po-

można też opracować, jeżeli jest taka

i inne trudności w zależności od

trzebach edukacyjnych.

potrzeba Program zajęć resocjalizacyj-

zdiagnozowanego problemu.

Na przykład dla ucznia słabowidzą-

nych).

cego są następujące zalecenia: tablica

IPET i PDW należy weryfikować

Obowiązki szkoły

powinna być matowa, żeby nie odbi-

pod względem skuteczności podjętych

Szkoła po otrzymaniu orzeczenia,

jała światła, uczeń powinien być posa-

działań i w razie potrzeby modyfiko-

opinii lub informacji od lekarza specja-dzony blisko tablicy, żeby dobrze wi-

wać. Dokonuje tego zespół podczas

listy o potrzebie kształcenia specjalnedział, co na niej jest zapisywane, należy ustalonych spotkań. Ewaluacja efek-go ma obowiązek zapewnić uczniowi:

mu zapewnić podręczniki i karty pracy

tów pracy jest ważnym elementem

realizację zaleceń zawartych

z powiększoną czcionką. Wszystkie

mającym wpływ na dalsze postępowa-

w orzeczeniu/opinii,

te zalecenia powinny być stosowane

nie w pracy z uczniem o specjalnych

odpowiednie warunki do nauki,

w pracy z dzieckiem.

potrzebach.

sprzęt specjalistyczny i środki dy-

Dodatkowo wychowawca umiesz-

Ponadto należy monitorować pra-

daktyczne dostosowane do indy-

cza w dzienniku zalecenia z poradni

cę, postępy, problemy ucznia w Arku-

widualnych potrzeb rozwojowych

psychologiczno-pedagogicznej, które

szu Wielospecjalistycznej Oceny Pra-

i edukacyjnych oraz możliwości

zostają ukryte w specjalnym znaczku,

cy i Funkcjonowania ucznia (WOPF).

psychofizycznych uczniów,

umieszczonym przy nazwisku dziecka

W mojej placówce odbywa się to 2 razy

pomoc psychologiczno-pedago-

na liście obecności, a stają się widocz-w roku szkolnym: na zakończenie pół-

giczną,

ne po kliknięciu w ów znaczek. Jest to

rocza i na koniec roku szkolnego (takiej

dodatkowe zajęcia wg zaleceń,

potrzebne, gdy np. lekcję prowadzić

oceny trzeba dokonywać przynajmniej

m.in.: rewalidacyjne, resocjaliza-

będzie nauczyciel pełniący zastęp-

raz w roku). Wszyscy nauczyciele i spe-

cyjne, socjoterapeutyczne, prowa-

stwo, nieznający problemów ucznia.

cjaliści pracujący z uczniem opisują

dzone przez nauczycieli/specjali-

Każdy pracujący w szkole wie, że ten

we wspomnianym dokumencie swo-

stów posiadających odpowiednie

znaczek dotyczy dziecka objętego do-

je spostrzeżenia na temat postępów

kwalifikacje,

datkowym wsparciem.

i problemów ucznia oraz podają wska-

integrację uczniów z rówieśnikami

zówki do dalszej pracy.

(uczniowie o specjalnych potrze-

IPET, PDW, WOPF

Dodatkowo nauczyciele przedmio-

bach edukacyjnych mogą uczyć

towi dla dzieci posiadającymi orzecze-

Po zebraniu wszystkich potrzebnych

się w każdej klasie, nie tylko w in-

nia z poradni psychologiczno-peda-

informacji o dziecku zespół powinien

tegracyjnej),

gogicznej opracowują dostosowania

opracować dla ucznia:

przygotowanie do samodzielności

wymagań edukacyjnych, które pozwo-

z orzeczeniem: Indywidualny Pro-

w życiu dorosłym.

lą tym uczniom sprostać wymaganiom

gram Edukacyjno–Terapeutyczny

Po otrzymaniu dokumentów o po-

programowym.

(IPET) na dany etap edukacji,

trzebie kształcenia specjalnego dyrek-

Powyżej wymienione dokumenty

z opinią lub ze szczególnymi zdol-

tor szkoły powołuje zespół składający

mają służyć pomocy dziecku, więc nie

nościami: Plan Działań Wspierają-

się z: nauczycieli uczących ucznia,

chodzi o to, żeby były rozbudowane,

cych (PDW).

wychowawcy, nauczyciela wspoma-

tylko przedstawiały najważniejsze in-

W IPET i PDW muszą być ujęte:

gającego (jeżeli jest wymagany), pe-

formacje i konkretne oddziaływania.

cele, zaplanowane działania, formy

dagoga, psychologa oraz logopedy

Każda placówka może stworzyć swój

i metody pracy, zakres dostosowania

szkolnego (jeżeli jest wymagany) i ro-

własny IPET czy arkusz WOPF.

edukacyjnego/programowego, działa-

dziców/opiekunów prawnych dziecka.

nia wspierające rodziców. Dodatkowo

Należy pamiętać, że rodzice/opieku-

Najważniejsze:

w IPET powinien być określony zakres

nowie prawni najlepiej znają dziecko

współpracy specjalistów, nauczycie-

empatia

i mogą wnieść najwięcej potrzebnych

li z rodzicami, ujęte zajęcia socjote-

Wszystkie działania sprzyjające dziecku informacji.

rapeutyczne, rewalidacyjne lub inne

o specjalnych potrzebach mają wpływ

w zależności od indywidualnych po-

na podniesienie efektywności kształ-

Współdziałanie

trzeb oraz formy i sposoby udzie-

cenia wymienionych przeze mnie

Pracę zespołu koordynuje pedagog

lania pomocy psychologiczno-

uczniów, dlatego oprócz opisanych

szkolny lub (najczęściej) wychowawca

-pedagogicznej.

obowiązkowych zadań stawianych

ucznia. Zespół ma obowiązek zapoznać

Z kolei specjaliści według wska-

nauczycielom w tym zakresie, moim

się z otrzymanym dokumentem, na

zań umieszonych w orzeczeniu/opinii

zdaniem, ważne jest też zrozumienie

8 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | globalnie i lokalnie

Powyżej wymienione dokumenty mają służyć pomocy dziecku, więc nie chodzi o to, żeby były rozbudowane, tylko przedstawiały najważniejsze informacje i konkretne oddziaływania.

problemów i potrzeb ucznia, empatia

Wspomnę jeszcze, że 19 lipca

datkowo pełnię zadania koordynatora

oraz otwartość na innych. Pomaganie

2019 r. weszła w życie ustawa o za-

ds. dostępności w SP8 w Mielcu, to na

potrzebującym nie powinno wynikać

pewnieniu dostępności osobom o spe-

stronie szkoły umieściłam wymaga-

z przepisów, prawnych uregulowań,

cjalnych potrzebach, która obliguje nas ne ustawowo druki, można się z nimi

ale być czymś oczywistym, wypływa-

do dostosowania obszarów: architek-

zapoznać i na nich wzorować. Link do

jącym z wrażliwości nauczycieli na po-

tonicznego, cyfrowego i informacyj-

strony: http://zso1.home.pl/autoinsta-

trzeby dzieci/wychowanków.

no-komunikacyjnego. Ponieważ do-

lator/wordpress1/?page_id=618 .

globalnie i lokalnie | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 9

Inspiracje metodyczne

Fotografia w edukacji

Propozycje zajęć dydaktycznych

„Kiedy fotografuję, to otwartym okiem patrzę na świat, a zamkniętym spoglądam w głąb siebie”.

Henri Cartier-Bresson

Stwierdzenie, że fotografia zatrzymuje czas to uproszczenie. Fotografia jest językiem wizualnym, który wspiera samopoznanie i komunikację, działania fotograficzne stanowią świetny punkt wyjścia do refleksji, obserwacji społecznej i dialogu.

Dlaczego fotografia?

Inspiracją do tworzenia takich por-

Zajęcia fotograficzne są okazją do po-

tretów może być twórczość Yousufa

znania warsztatu pracy i technik foto-

Karsha, który fotografował znanych

graficznych, rozwijania estetyki i kom-

ludzi świata sztuki i polityki w ich ga-pozycji obrazu. Fotografowanie może

binetach, pracowniach i z rekwizytami,

rozwijać kreatywność, być przestrzenią

których używali w swojej pracy. Pozo-

do zabawy, wyzwalać ekspresję i in-

wał mu m. in. Pablo Picasso ze swoim

Ewelina Fordońska

spirować do twórczych działań – in-

wazonem na pierwszym planie, Mat-

magister edukacji artystycznej,

ka Teresa z różańcem w dłoni, Win-

nauczycielka przedmiotów artystycznych

dywidualnych, ale także zespołowych,

(fotografia, multimedia, estetyka),

ston Churchill opierający się o krzesło fotografka i autorka projektów

projektowych. W pracy pedagogicznej

edukacyjno-społecznych;

jednak istotniejszy jest dla mnie aspekt w rządowym gabinecie. Takie zdjęcia

uczy m.in. plastyki w Zespole Szkół

z Oddziałami Sportowymi nr 1 w Poznaniu.

wychowawczy – dzielenie się refleksja-

portretowe uczniowie mogą wykonać

mi, wzajemne inspiracje, etapy pracy

w przestrzeni, w której czują się dobrze zespołowej, poszukiwania środków wy-i bezpiecznie, identyfikują się z nią po-razu twórczego, efekt arteterapeutycz-

przez realizację w niej pasji, swojej in-ny. W tym artykule pragnę przedstawić

dywidualnej aktywności.

wybrane tematy i pomysły dydaktycz-

Sportretować siebie można również

ne, które szczególnie zaktywizowały

poprzez kadr przedstawiający fragment

uczniów i zmotywowały do poznawa-

ciała lub poprzez gest. Podczas zajęć

nia siebie i otoczenia podczas aktywno-

uczniowie wykonywali zdjęcia gestów

ści fotograficznej.

dłoni, postawą naśladowali np. klasycz-

ny posąg w triumfie. Niektóre gesty

Autoportret

wyrażały chęć komunikacji, inne były

ekspresją uczuć, swoistym manifestem.

W portrecie siłą przekazu jest ekspresja,

„Rzecz bowiem w tym, że każda foto-

mimika, ale do tworzenia komunika-

grafia po czasie staje się obiektem re-

tu o samym sobie można wykorzystać

fleksji, prowadzącej do samopoznania”.

też światłocień, przestrzeń, przedmio-

(Marianna Michałowska, Metafora czy

ty. Uczniowie wybierają atrybut, który

materiał wizualny. Fotografia dzisiaj)

ma ich charakteryzować – może to być

przedmiot użytkowy, instrument, owoc,

element garderoby, coś co dla ucznia

Bliżej innych

ma znaczenie symboliczne, nawiązuje

Pomysłem na otwarcie się na innych

do jego hobby lub życia codziennego.

ludzi może być temat Mój bohater co-

10/ Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | dobre praktyki

dzienny, ponieważ zachęca do skie-

w pasiastym garniturze będzie przecho-

się do tego działania aparat z funkcją

rowania uwagi na osoby z bliskiego

dzić przez pasy na ulicy lub kształt bry-długiego naświetlania (30-60 sekund)

otoczenia, podjęcia rozmowy i przeko-

ły budynku zgrabnie skomponuje się

oraz różne źródła światła, np.: latarki, nania do pozowania ludzi, którzy w ja-z chmurami. Taki uliczny spacer wpisuje łańcuchy ledowe, pałeczki fluorescen-kiś sposób imponują, są ważni w życiu

się w ideę slow life, rozwija zdolności ob-cyjne. W tej technice uczniowie mogą

młodego człowieka.

serwacji, krytycznego odbioru przestrze-tworzyć obrazy spontanicznie, mogą

Ten temat jest pomostem między

ni i architektury, poznawania lokalnego też zaplanować współpracę i układać

różnymi pokoleniami, sposobem na szu-

dziedzictwa kulturowego.

wzory lub napisy wcześniej uzgodnio-

kanie wspólnych mianowników i odkry-

Jednym z projektów długotermi-

ne. Innym przykładem zabawy jest two-

wanie autorytetów w życiu codziennym.

nowych był temat Widok z okna, któ-

rzenie portretów z pomocą projektora.

Czasem tym bohaterem okazuje się są-

ry uczniowie realizowali podczas na-

Uczniowie wybierają ulubione obrazy,

siad-sportowiec, czasem rodzic-organi-

uczania zdalnego w trakcie pandemii.

motywy, które wyświetlają na swoich

zator i ciepły opiekun życia rodzinnego, Przez kilka tygodni fotografowali widoki twarzach, ubraniach i w przestrzeni.

czasem babcia-aktywistka społeczna. Na

z okna swojego pokoju, by udokumen-

Patrzenie jest poznawaniem i do-

zajęciach przybliżam sztukę fotorepor-

tować upływ czasu i zmiany w otocze-

świadczaniem rzeczywistości. Dzię-

tażu, uczniowie poznają zdjęcia takich

niu oraz przyrodzie; miejsce, z którego ki zajęciom fotograficznym nie tylko

mistrzów jak: Tadeusz Rolke, Irena Ja-

fotografowali było niezmienne, co sym-

można rozwinąć w uczniach poczucie

rosińska, Renata Dąbrowska, Chris Nie-

bolizowało sytuację zatrzymania się

estetyki i kreatywność, warto użyć ka-

denthal; dowiadują się, czym jest opo-

w lockdownie.

drów fotograficznych do wzbudzenia

wiadanie poprzez obraz, wprowadzenie

refleksji społecznej i kulturowej. Two-

i narracja wizualna przez ludzką historię.

Zabawy z fotografią

rzenie zdjęć, a także ich analiza, rozwi-Jedno z zadań polega na obserwacji

Propozycją, która spodoba się szczegól-

jają liczne kompetencje, m. in. krytycz-swojego otoczenia, a następnie wybra-

nie uczniom na etapie wczesnoszkol-

nego odbioru kultury. Uczniowie, mając

nie tematu do fotoreportażu – może to

nym może być zorganizowanie zabawy

świadomość siły obrazu, sami mogą

być historia rodzinna, cykl o hobby np.: z „malowaniem światłem” w zaciem-podjąć decyzje o wyborze komunikatu

fotorelacja z treningu, zdjęcia wykonane nionym pomieszczeniu. Wykorzystuje

wizualnego lub wykreowaniu go.

podczas jakiejś uroczystości lub wyda-

rzenia na ulicy.

Międzyszkolny projekt Refleksje/

odbicia był pretekstem do współpracy

między uczniami szkoły podstawowej

a licealistami. Hasło „refleksja” miało nie tylko kojarzyć się z zadumą, ale światłem, skrzeniem, tempem i tym sposo-

bem otwierało szerokie pole do inter-

pretacji i działań twórczych. Pod tym

jednym tytułem uczniowie z różnych

grup wiekowych zaprezentowali swoje

kadry na wspólnej wystawie w gale-

rii Stowarzyszenia „Łazęga Poznańska”,

którą mogli oglądać mieszkańcy miasta.

Przestrzeń

Zainspirowana zdjęciami Konrada Pustoły i Vivian Maier, którzy w zwyczajnej przestrzeni zawsze znajdowali coś zaskakującego, zachęcam uczniów do poszukiwań

w przestrzeni osiedla, miasta, na swoim

„fyrtlu”. Na spacer fotograficzny można wybrać się samemu lub w towarzystwie,

a ze sprzętu wystarczy smartfon. Czasem w kadr wpadnie napis na ścianie nawią-zujący do aktualnych wydarzeń społecz-

nych lub myśl wręcz filozoficzna („Ko-

chaj póki masz kogo”, „Bądź, nie bywaj!”, Fotografowanie może rozwijać kreatywność, być przestrzenią do zabawy, wyzwalać ekspresję

„Jedni żyją, drudzy patrzą”), a nuż pani i inspirować do twórczych działań – indywidualnych, ale także zespołowych, projektowych.

dobre praktyki | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 11

Nowoczesne formy nauki i zabawy

W świecie

kamishibai

Świat się zmienia. Wszyscy gdzieś pędzą, spieszą się, nie mają czasu na re-fleksję i chwilę zadumy. O ile dorośli zwykle sami decydują o takim trybie życia, o tyle dzieci stają się ich mimowolnymi naśladowcami.

Zatrzymaj świat

być stonowany i gładki, by nie przycią-

Już od pierwszych dni życia dzieci

gać uwagi odbiorców. Ta sama zasada

bombardowane są szybko zmienia-

dotyczy nakrycia, przysłonienia się za-

jącymi się obrazami, kolorowymi bil-

tem podwyższenia, na którym parawan

bordami czy agresywnymi reklamami.

został umieszczony. Istotną rolę pełnią Ich układ nerwowy odbiera bodźce, za

również ilustracje (książka) kamishibai.

którymi nie nadąża. Istnieją jednak ta-

Każda z nich to osobna plansza, wysu-

Róża Manista-Laskowska

kie obrazy, dzięki którym możemy się

wa się je z parawanu i przekłada kolejno, Jestem nauczycielem

jedna po drugiej. Stopniowe odsłania-

edukacji wczesnoszkolnej.

zatrzymać, pomyśleć, wiele zrozumieć,

Praca w szkole to moja pasja,

nie się ilustracji wywołuje w odbior-

dlatego nieustannie szukam nowych

a także uruchomić wyobraźnię. Ta sztu-

pomysłów i rozwiązań,

ka – to kamishibai.

cach narastanie napięcia. Wysunięta

żeby tą miłością zarazić dzieci.

Na swoich lekcjach stawiam

Teatr kamishibai narodził się w Ja-

plansza zostaje ponownie wprowadza-

na motywowanie dziecka

na do parawanu, koncentrując uwagę

do nauki i do aktywnego

ponii około 1930 roku jako technika

uczestnictwa w zajęciach.

widzów na kolejnej scenie. Co ważne,

Każdemu dziecku organizuję przestrzeń,

czytania lub opowiadania. Kami ozna-

tak by na miarę swoich możliwości mogło plansze są dwustronne: na jednej stro-doznać poczucia sukcesu i w sposób

cza papier, a shibai - teatr/sztukę. Kami-kreatywny rozwiązywać

shibai tłumaczy się często jako „papie-

nie widnieje ilustracja przeznaczona

powierzone mu zadania

rowy teatr”, czy też „papierowa sztuka”

dla oczu widzów, natomiast na drugiej

lub „teatr obrazkowy”. Ma on formę

odpowiedni fragment tekstu, którym

teatru ilustracji, prezentowanego przez posiłkuje się lektor podczas tworzenia

lektora przy użyciu drewnianej skrzyn-

narracji. Pierwsza karta teatru to imię ki. Te trzy elementy są konieczne, by

i nazwisko autora oraz tytuł opowieści.

spektakl kamishibai się dokonał, a wraz W ten sposób tworzy się przestrzeń,

z nim, by dokonał się kyokan, rozumiany w której widzowie są gośćmi. Nato-jako radość ze „wspólnego oddziaływa-

miast tytuł utworu pozwala odgadnąć

nia”, poczucie jedności i porozumienia.

kontekst opowieści. Koniec narracji natomiast wyznacza wypowiedziane sło-

Otwórz skrzynkę

wa „koniec” oraz zasłonięcie parawanu.

Parawan (drewniany lub kartonowy)

stanowi serce sztuki obrazkowego te-

Zaurocz widza

atru. To właśnie za jego pomocą poja-

Nie bez znaczenia dla papierowego te-

wiają się kolejne ilustracje prowadzące atru pozostaje postać lektora/prezen-widzów poprzez snutą przed nimi opo-

tera. Jego obecność jest niezbędna,

wieść. Tradycyjna rama posiada trzy

ponieważ dynamizuje przedstawienie

skrzydła: dwa boczne i jedno otwie-

i przekazuje przesłanie opowieści. Wi-

rające się do góry. Dzięki takiemu roz-

dok prezentera wprowadzającego plan-

wiązaniu otwarty parawan wygląda jak

szę potęguje skupienie odbiorców. To

teatralna scena. Kolor skrzyni powinien zjawisko nazywa się jako „zauroczenie

12 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | inspiracje metodyczne

Parawan (drewniany lub kartonowy) stanowi serce sztuki obrazkowego teatru. To właśnie za jego pomocą pojawiają się kolejne ilustracje prowadzące widzów poprzez snutą przed nimi opowieść.

kamishibai”. W celu uniknięcia elemen-

zaprezentowaniem kamishibai. Musi

nej roli, to nie on jest tu najważniejszy, tów zaburzających koncentrację naj-on wybrać tekst opowieści, w którym

a opowieść, którą snuje.

lepiej umieścić parawan na takiej wy-

będzie się dobrze czuł. Osoba opowia-

sokości, by opowiadający miał łatwy

dająca korzysta tylko ze swojego głosu

dostęp do plansz. Uniknie on wtedy

(bez mikrofonu, głośnika, czy nagrania), Uruchom wyobraźnię

niepotrzebnych, rozpraszających pu-

co zbliża ją do odbiorców oraz umożli-

Świat kamishibai jest wyjątkowy. Dzię-

bliczność gestów i dodatkowo zachowa

wia kierowanie ich uwagą i emocjami.

ki swej prostocie skradł serca dzieci

z nią stały kontakt.

Dodatkowo pozwala to na zawieszenie

i dorosłych na całym świecie. Ta mała

Ważny jest również strój lekto-

narracji podczas przesuwania plan-

drewniana skrzynka pozwala nam prze-

ra – powinien być prosty, stonowany,

szy, potęgując napięcie i pogłębiając

nieść się do innego świata, w którym

bez krzykliwych kolorów i wyrazistych

zanurzenie się w opowieść. Widzowie

można zatrzymać się na oglądanym

nadruków. Kluczową rolę w spektaklu

uruchomiają wtedy wyobraźnię i lepiej

obrazie, uruchomić wyobraźnię i doko-

kamishibai odgrywa sposób prezenta-

rozumieją historię oraz losy bohaterów.

nać refleksji. Dzieci mają szansę prze-

cji opowieści. Właściwie odegrana rola

Lektor zwraca także uwagę, aby nie

żywać to, na co patrzą, uruchamiać

przez prezentera pomaga wyzwolić

modulować głosem. Zmiana intonacji

emocje i wyciągać wnioski. Natomiast

i potęgować kyokan. Zadanie lektora

przenosi uwagę odbiorców z ilustracji

nauczyciele mogą przekazać ważne,

rozpoczyna się jeszcze na długo przed

na prezentera, a mimo jego ogrom-

ponadczasowe treści.

inspiracje metodycznea | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 13

PODSTAWY PROCESU DIAGNOZOWANIA DZIECKA

Kilka słów

o diagnozie z punktu widzenia praktyka

Diagnoza, trafna i rzetelna, jest podstawą do podjęcia działań naprawczych, terapeutycznych. Kluczowe wydaje się ustalenie przyczyny niepowodzeń edukacyjnych dzieci czy też ich deficytów i zaburzeń rozwojowych, po to, aby móc dobrać właściwą terapię.

Składniki diagnozy

niepełnosprawne, o specjalnych po-

Aby diagnoza była pełna, powinna ona

trzebach edukacyjnych, przejawiają-

być poparta obserwacją dziecka. Warto

ce deficyty, dziecko przewlekle chore

przyjrzeć się jego zachowaniom w róż-

pracują i – co bardzo ważne – współ-

nych sytuacjach, zarówno tym oficjal-

pracują ze sobą specjaliści z różnych

nym i zadaniowym, jak i tym w czasie

dziedzin: pedagog specjalny, logopeda,

wolnym, podczas przerw lub zabaw

psycholog lub pedagog ogólny, tera-

Barbara Pawlik Goryl

swobodnych w przypadku małych dzie-

peuta integracji sensorycznej, fizjotera-Jestem absolwentką dwóch kierunków

ci. Wielu cennych informacji dostarczy

peuta czy rehabilitant ruchowy, którzy

ukończonych na Uniwersytecie

Pedagogicznym w Krakowie: Pedagogiki

nam też rodzic i tutaj możliwe są róż-

przy współpracy z wychowawcą gru-

przedszkolnej i wczesnoszkolnej,

py lub klasy mogą dokonać diagnozy

Pedagogiki specjalnej oraz studiów

ne formy pozyskania informacji, może

podyplomowych na kierunku Logopedia.

i wspólnie zaprojektować działania na-

Obecnie, aby poszerzyć swoją

to być wywiad z opiekunami dotyczą-

wiedzę i kompetencje zawodowe,

prawcze, czyli podjąć terapię. Diagnoza studiuję Edukację i rehabilitację osób

cy funkcjonowania dziecka lub ankieta,

z niepełnosprawnością intelektualną,

w której rodzic będzie odpowiadał na

pedagogiczna, psychologiczna czy też

autyzmem oraz zespołem Aspergera.

Zdobywałam doświadczenie, pracując

otwarte lub zamknięte pytania. Trzecim

logopedyczna są niezmiernie istotne,

w szpitalu i w przedszkolu, a od pięciu lat należy jednak pamiętać, że nadrzędną

pracuję w szkole podstawowej.

elementem, który powinien się składać

Obecnie zajmuję się uczniami

jest diagnoza medyczna.

z niepełnosprawnością intelektualną,

na diagnozę, jest analiza dokumentacji, zespołem Aspergera oraz afazją,

w przeszłości pracowałam również

jeżeli już jakąś dziecko posiada, może

z uczniami z niepełnosprawnościami

to być dokumentacja medyczna czy

sprzężonymi. Fascynuje mnie wpły

Rola diagnozy

w umiejętności czytania na rozwój

też opinia lub orzeczenie z poradni psy-człowieka, szczególnie u osób

medycznej

z niepełnosprawnością intelektualną,

chologiczno-pedagogicznej. Ostatnim

ale również z chorobami

Lekarze, których diagnoza może mieć

neurologicznymi, demencją

elementem jest współpraca pomiędzy

i chorobą Alzheimera.

specjalistami pracującymi z dzieckiem.

istotne znaczenie do uzyskania pełnego

obrazu, to lekarze wszystkich specjal-

Współpraca

ności, jednakże najczęściej są to laryn-golodzy, okuliści i neurolodzy, chociaż ze specjalistami

w dzisiejszych czasach, ze względu

Warto zaprosić do współpracy różnych

na tryb życia, jaki prowadzimy (proszę

specjalistów, którzy mogą przyczynić

wybaczyć to uogólnienie, bo oczy-

się do rozwijania wiedzy, umiejętno-

wiście nie wszyscy) oraz biorąc pod

ści i zdolności dziecka lub też znaleźć uwagę środowisko, w jakim żyjemy, są

sposób, aby zrekompensować braki

to również alergolodzy, diabetolodzy,

występujące u dziecka. Oczywiście,

kardiolodzy, ortodonci, dentyści. Cho-

idealna sytuacja jest wówczas, gdy

roby przewlekłe lub też wynikające czy

w placówce, do której uczęszcza dziec-

współwystępujące z różnego rodza-

ko wymagające wsparcia, dziecko

ju niepełnosprawnościami dają wiele

14 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | globalnie i lokalnie

„ objawów bardzo negatywnie wpły-odcinek drogą w terenie niezabudowa-wających na funkcjonowanie dziecka

nym. Jesienią i zimą, kiedy wiało i padał

w szkole lub placówce. Aby zobrazo-

śnieg, samotne pokonanie tego odcinka

wać sytuację dzieci z chorobami, w tym

było naprawdę trudne i wyczerpujące.

z przewlekłymi, podam kilka przykładów.

Dlatego zbieraliśmy się w grupę kilku

Jeśli będziemy

Niewiarygodne, jak wiele sympto-

osób, łapaliśmy się za ręce, i tak łapka mów utrudniających funkcjonowanie

w łapkę, ramię w ramię pokonywaliśmy

może dać alergia lub astma oskrze-

ten odcinek wspólnie. Dla osób zgor-

działać wspólnie,

lowa, z którą zmaga się coraz więcej

szonych moją historią i tym, że zajmo-

dzieci. Począwszy od zaczerwienia

waliśmy całą szerokość drogi, co było

i swędzenia oczu, które powodują gor-

niezgodne z przepisami, wyjaśniam, że

to mamy znacznie

sze widzenie, poprzez różnego rodzaju

wówczas samochodów po lokalnych

wykwity i wysypki skórne, które mogą

drogach jeździło naprawdę niewiele,

być swędzące, bolące, piekące itd., aż

a poza tym był to prosty odcinek, umoż-

większą szansa,

po obturacyjne zwężenie płuc, przez co

liwiający szybkie zejście na pobocze,

dziecko jest niedotlenione, zmęczone,

kiedy nadjeżdżał samochód. Jak się ma

ospałe, odczuwa ból głowy i mięśni.

moja historia do pedagogiki specjalnej?

że pokonamy

Z kolei dziecko z cukrzycą, które ma

Chciałam państwu powiedzieć, że jeśli

tzw. zjazd cukrowy lub też wyrzut insu-

będziemy działać wspólnie, to mamy

liny do krwi, też nie czuje się najlepiej, znacznie większą szansa, że pokona-a stara się dostosować do trybu szkol-

my trudności, na jakie napotyka nasz

trudności,

nego, czyta, pisze, liczy lub, co gorsza, uczeń, zanim stracimy siły i zapał, a gdy próbuje napisać sprawdzian.

weźmiemy naszego ucznia za tę sym-

Podobnie sprawa ma się z proble-

boliczną „łapkę”, to przede wszystkim

na jakie napotyka

mami stomatologicznymi, kiedy np.

on nie straci sił i zapału.

nieleczone zęby bolą powodują infek-

cje jamy ustnej i gardła. Dziecko nie

nasz uczeń, zanim

Ideał pracy

potrafi się skoncentrować na zajęciach, bo ból, zwłaszcza przewlekły, nie daje

zespołowej

o sobie zapomnieć. Równie trudna sy-

Każdy specjalista, czy też inaczej każdy stracimy siły

tuacja może nastąpić przy nieprawi-

członek zespołu, poprzez obserwację,

dłowej budowie jamy ustnej, gdy na

użycie różnych narzędzi badawczych

przykład zgryz jest niewłaściwy i po-

zebrał informacje dotyczące dziecka

i zapał,

woduje systematyczne nadgryzanie

i dzieli się swoją wiedzą podczas spo-

wewnętrznej części policzka, sprawia-

tkania zespołu z pozostałymi członka-

jąc ból i krwawienie. Diagnoza medycz-

mi. Każdy fachowiec przedstawia swoją

a gdy weźmiemy

na jest w takich sytuacjach nadrzędna

perspektywę, a następnie zgromadzone

i najczęściej, jeżeli przyczyna medycz-

informacje łączone są w całość, two-

na zostaje usunięta, problemy szkolne

rząc pełen obraz, czyli pełną diagnozę

ustają i okazuje się, że dziecko bardzo dziecka.

naszego ucznia

szybko przy pomocy nauczycieli nadra-

Jako pedagog specjalny zauważy-

bia zaległości.

łam u ucznia wzmożone napięcie mię-

Dlatego współpraca pomiędzy spe-

śniowe w obrębie kończyn, głównie

za tę symboliczną

cjalistami jest tak ważna, gdyż każdy

kończyn górnych. Nacisk narzędzia pi-

z nich posiada istotny i potrzebny (mię-śmienniczego jest bardzo mocny, uścisk

dzy innymi do zdiagnozowania dziec-

również, chwytanie przedmiotów jest

„łapkę”, to przede

ka) zakres wiedzy, zwraca uwagę na

tak mocne, że zdarza się, że uchwy-

inne symptomy i cechy, każdy ma inne

cony przedmiot ulega zniszczeniu, np.

narzędzia do diagnozy. Pomoc dziecku

pęka po wpływem uścisku. Ruchy koń-

wszystkim

możemy porównać do wyprawy, która

czyn dolnych są sztywne, chód mocno

trzeba pokonać w trudnych warunkach.

automatyczny. To są moje spostrzeże-

Aby to zobrazować użyję pewnego

nia jako pedagoga specjalnego. Logo-

on nie straci

porównania. Dawno temu chodziłam

peda poprzez obserwację i za pomocą

do szkoły, która znajdowała się w są-

dostępnych sobie narzędzi zauważył,

siedniej miejscowości. Żeby dojść do

że nie wszystkie głoski są przez ucznia sił i zapału.

placówki, trzeba było pokonać pewien

prawidłowo realizowane, dostrzegł też

/ Uczyć lepiej 2 - 2022/2023 | dydaktyka globalnie i lokalnie | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 15

nadmierną sztywność twarzy, głównie

w okolicach ust. Fizjoterapeuta, diagno-zując ucznia za pomocą dostępnych

sobie narzędzi, stwierdza, że owszem

napięcie mięśniowe w obrębie rąk i nóg

jest wzmożone, za to w obrębie brzu-

cha i pośladków jest bardzo osłabione.

Dysponujemy więc w tym momencie

pełnym obrazem sytuacji i obszerną

diagnozą – nasz pacjent i uczeń ma

obniżone napięcie mięśniowe w ob-

rębie brzucha, co rekompensuje sobie

wzmożonym napięciem mięśniowym

w obrębie pozostałych części ciała.

Co dalej?

Działania specjalistów powinny się

przenikać. Fizjoterapeuta daje nam

zalecenia, które konsekwentnie reali-

zujemy, mówi, w jakiej pozycji powi-

nien siedzieć uczeń, aby odciążać jed-

ne mięśnie, a stymulować te, które są

zbyt słabe i należy je wzmocnić. Jako

pedagog specjalny mówię pozostałym

specjalistom, że znam świetną metodę,

która doskonale wpływa na normali-

zację napięcia mięśniowego. Poza tym

każdy z nas – ja, logopeda oraz fizjoterapeuta pracujemy z uczniem, wykonu-

jemy ćwiczenie.

Logopeda prosi, aby zwracać uwa-

gę na sposób wypowiadania się ucznia,

sposób ułożenia ust, fazy wdechowe

i wydechowe, czy też daje nam inne

zalecenia, które jesteśmy w stanie prze-pracować z uczniem w trakcie naszych

zajęć. Wszyscy też prosimy rodziców,

aby zwracali uwagę na pewne sytuacje

w warunkach domowych, np. ogra-

niczyli dziecku czas spędzony z tele-

Aby diagnoza była pełna, powinna ona być poparta obserwa-fonem lub też, jeżeli dziecko korzysta

cją dziecka. Warto przyjrzeć się jego zachowaniom w różnych z telefonu, to żeby robiło to we właści-sytuacjach, zarówno tym oficjalnym i zadaniowym, jak i tym wej pozycji, bez garbienia pleców, z te-w czasie wolnym.

lefonem na wysokości wzroku, aby nie

pogłębiać problemu i nie napinać nad-

miernie i dodatkowo mięśni.

To jest moje marzenie, żeby właśnie

tak w praktyce wyglądała współpraca

na linii specjaliści – rodzice – uczeń. Jak Nie na zawsze!

w ciągu roku), a jej celem staje się nie wszyscy wiemy, bywa różnie. Rodzice

Trafnie postawiona, pełna diagno-

tylko rozpoznanie mocnych i słabych

są nieocenionym źródłem wiedzy, pod

za ma kluczowe znaczenie dla podję-

stron ucznia, ale też ocena skuteczno-

warunkiem, że chcą współpracować.

cia terapii, jednakże należy pamiętać

ści podjętych działań, ewentualna mo-

O sytuacji rodzinnej i wychowawczej

o tym, że raz postawiona diagnoza nie

dyfikacja lub kontynuacja terapii w nie-dziecka wiemy tyle, ile chcą nam na ten jest jedyna i ostateczna, należy ją regu-zmienionej formie.

temat powiedzieć rodzice lub dziecko.

larnie powtarzać (minimum dwukrotnie

16/ Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | inspiracje metodyczne

Gry i zabawy logopedyczne

Małe ciało,

wielka sprawa, czyli logopedyczna zabawa!

Mowa jest podstawowym sposobem porozumiewania się oraz fundamen-tem kontaktów społecznych. Dzięki znajomości odpowiedniego kodu oraz w wyniku oddziaływania czynników natury biologicznej i społecznej rozwijamy tę umiejętność, kształtując też naszą osobowość czy umiejętność wchodzenia w relacje.

Rozwój mowy

- rozwoju technologii – ma logopeda,

Zarówno proces odbioru, jak i nadawa-

ponieważ trudno jest zainteresować

nia mowy uwarunkowany jest prawi-

dzieci tradycyjnymi, a jednocześnie

dłową pracą mózgu, sprawnym dzia-

potrzebnymi, ćwiczeniami utrwalają-

łaniem narządu artykulacyjnego oraz

cymi prawidłowy tor oddechowy oraz

dobrym słuchem, pomocny jest tak-

usprawniającymi narządy aparatu ar-

że wzrok (lecz nie jest on konieczny).

tykulacyjnego. Dlatego jako logope-

Izabela Maćkowiak

Prawidłowy rozwój mowy ma wpływ

da proponuję zestaw zabaw, które są

nauczycielka wychowania

nie tylko na komunikację, ale także na

atrakcyjne dla każdego dziecka. Przed-

przedszkolnego, logopeda.

Interesuję się komunikacją alternatywną rozwój społeczny dziecka. Dziecko od

stawione propozycje można dostoso-

i wspomagającą, w szczególności

wać do konkretnej grupy, w zależno-

polskim językiem migowym

narodzin stara się sygnalizować swoje

oraz motywowaniem podopiecznych

ści od zainteresowań i potrzeb dzieci.

do podejmowania działań.

potrzeby dźwiękiem, który później za-

mienia się w słowa. Dzieci z wadami

Kolejnym godnym uwagi elementem

wymowy, zaburzonym torem odde-

poniższych propozycji jest ich elastycz-chowym czy z opóźnionym rozwojem

ność, ponieważ materiały i treści do zamowy często nie potrafią wyrażać swo-

jęć powiązane są z porami roku, dniami

ich potrzeb w sposób zrozumiały dla

tematycznymi czy świątecznymi.

otoczenia, co może prowadzić do fru-

Poniższy zestaw ćwiczeń nosi nazwę:

stracji i niechęci do nawiązywania kon-

Zabawy paluszkowe, są to bardzo pro-

taktów społecznych.

ste, przyjemne ćwiczenia, które można

łatwo wykonać z dziećmi, ponieważ do

Gry logopedyczne

zabawy wykorzystuje się głównie dło-

W edukacji przedszkolnej, gdzie rozwój

nie. Zabawom paluszkowym towarzy-

dziecka przebiega w sposób dynamicz-

szy mówienie, śpiewanie i pokazywa-

ny, szczególną uwagę zwraca się na

nie, np.:

prawidłowy rozwój mowy, ponieważ

10 paluszków mam, bawię się nimi

jest to czas, gdy dziecko uczy się wy-

sam. (Dzieci podnoszą dłonie do

rażać siebie oraz nawiązywać relacje

góry, na wysokości twarzy).

społeczne. Problemy w rozwoju mowy

Mogę wiosnę zrobić nimi! (Dłonie

mogą skutecznie utrudniać proces so-

nadal na wysokości twarzy, dzieci

cjalizacyjny, co może prowadzić do

dodatkowo ruszają paluszkami).

wielu negatywnych implikacji, takich

Mogę zamknąć kwiatka w pąku lub

jak: niechęć, problemy emocjonalne

rozłożyć w słonku (Zgodnie z tre-

czy wykluczenie. Bardzo ważną i nie-

ścią dzieci zamykają dłonie, a na-

zwykle trudną rolę w obecnych czasach

stępnie rozkładają je przed sobą).

inspiracje metodyczne | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 17

Zabawy paluszkowe, są to bardzo proste, przyjemne ćwiczenia, które można łatwo wykonać z dziećmi, ponieważ do zabawy wykorzystuje się głównie dłonie. Zabawom paluszkowym towarzyszy mówienie, śpiewanie i pokazywanie.

Mogę w tęcze je zamienić (Dziec-

nych. Oto kilka propozycji takich zadań: Ważny jest ruch!

ko moczy w farbie naciętą słom-

Informujemy dzieci: Sprzątamy w każ-

...więc tańczy noga, ręka i brzuch.

kę, a następnie odciska kolorowe

dej buzi kątku… A pomaga nam w tym

Znaczna część dzieci nie lubi zajęć sie-kwiatki na łące).

pewien elf!

dzących i kart pracy, ich naturalną po-

Elf myje drzwi (oblizywanie czub-

trzebą jest ruch. Odpowiedzią na ten

Farma dźwięków

kiem języka szeroko otwartych

aspekt może być taniec na folii bąbel-

Dźwięki stanowią nieodzowną część

warg).

kowej przy piosence Ciocia Tecia, dzie-

zajęć logopedycznych. Zabawy z

Elf myje kąty (kierowanie czubka

ci nie tylko świetnie się bawią, ale także dźwiękiem zawsze cieszą najmłod-języka w kąciki ust).

naśladują dźwięki. Zabawa może być

szych, szczególnie kiedy dotyczą zwie-

Elf myje ściany (wypychanie po-

połączona z innymi ćwiczeniami apara-

rząt. Można zatem zaproponować

liczków językiem).

tu artykulacyjnego, np. na słowa „ciocia następującą zabawę: dzieci śpiewają

Elf myje sufit (przesuwanie czub-

Tecia” dzieci „cmokają”. Taniec na folii piosenkę Ciocia Tecia, naśladując od-kiem języka po podniebieniu twar-

bąbelkowej daje dodatkowe wrażenia

głosy zwierząt (dodatkowo dziecko

dym).

sensoryczne.

może rozpoznawać zwierzęta na ob-

Elf myje okna (przesuwanie czub-

Myślę, że odpowiednio opracowa-

razkach, opisywać ich wygląd, nazywać

kiem języka po zewnętrznej stro-

ne zabawy i ćwiczenia logopedyczne

kolory, przeliczać, dzielić nazwy zwie-

nie górnych zębów).

mogą być nie tylko ważną pomocą, ale

rząt na sylaby i głoski).

Elf trzepie dywan (kląskanie).

i świetną zabawą.

Możemy też zaproponować dzie-

lf jest bardzo zadowolony i uśmie-

ciom zabawę w elfa, która polega na

cha się (rozciąganie warg jak

wykonywaniu ćwiczeń artykulacyj-

w uśmiechu, zęby zwarte).

18 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | inspiracje metodyczne

Efektywne cyfrowe narzędzia

Niezbędnik nauczyciela:

6 dodatków do przeglądarek

Nauczyciel wykorzystuje w swojej pracy dydaktycznej wiele różnych narzędzi, także wirtualnych. Jednym z nich są rozszerzenia do przeglądarki, nazywane też wtyczkami czy dodatkami, których zadaniem jest ulepszenie i przyspieszenie działań użytkownika.

Bez względu na to, z jaką przeglądar-

dysku komputera najważniejsze obra-

ką postanowimy pracować, możemy

zy i inne treści ze stron internetowych.

doinstalować do niej różnego rodza-

Używając wspomnianego narzędzia,

ju wtyczki, czyli dodatki. Niestety, nie pamiętajmy jednak o prawach autor-wszystkie dodatki są kompatybilne

skich. Bardzo polecam też utworzenie

z każdą przeglądarką. Dlatego przedsta-

osobnego folderu na zrzuty ekranu

wię kilka ciekawych wtyczek współpra-

i zapisywanie ich w jednym określo-

Ewa Ostarek

cujących z popularną Mozillą Firefox.

nym miejscu.

doświadczona trenerka

2. Poprawianie pisowni. To kolej-języka angielskiego.

Instalowanie wtyczki

Autorka wielu artykułów

na interesująca wtyczka, przy pomocy

w prasie branżowej.

której możemy uzyskać sugestie doty-

Prowadzi sesje językowe online,

Aby to zrobić, musimy wejść w sekcję

konsultacje z elementami neurodydaktyki czące korekty tekstu. Mam tu na myśli

i coachingu, stacjonarne szkolenia,

Dodatki do przeglądarki. Klikamy Na-

warsztaty językowe.

rzędzia, a następnie Dodatki i motywy.

rozszerzenie: Sprawdzanie ortografii

Angielski i nauczanie to jej pasja,

która dzieli się za pośrednictwem

Wybieramy z lewej strony menu opcję

i gramatyki – LanguageTool, Grammar-

swoich podcastów,

np.: Więcej niż język angielski

Rozszerzenia i już możemy wyszuki-

ly: Grammar Checker and Writing App.

oraz strony ewaostarek.pl

wać potrzebne nam wirtualne akce-

Zanim zaczniemy korzystać z narzę-

soria. Po znalezieniu odpowiedniego

dzia, musimy się jednak upewnić, że

klikamy w ikonę Dodaj do Firefoxa,

obsługuje język, w którym będziemy

następnie potwierdzamy i postępuje-

tworzyć wpis. Działa to w ten sposób,

my zgodnie z instrukcją na ekranie. Po

że we wpisywanych tekstach pojawia-

zainstalowaniu i odświeżeniu przeglą-

ją się sugestie dotyczące możliwości

darki dodatki najczęściej umieszczone

poprawy. Po najechaniu kursorem na

są w prawym górnym rogu na pasku

odpowiedni wyraz lub grupy wyrazów

zadań.

zobaczymy proponowaną korektę. Od

nas tylko zależy, czy będziemy chcie-

Przegląd dodatków

li dokonać zmiany, czy też nie. Warto

1. Zrzuty ekranu. Przy pomocy do-jednak mieć na uwadze, że to narzędzie

datku: FireShot: Full Web Page Screen-

przedstawia tylko propozycje – może

shots z łatwością wykonamy zrzuty

zdarzyć się, że pominie niektóre błędy

zawartości ekranu. Możemy także wy-

lub pokreśli poprawne formy. Sprawdzi

szukać interesujące nas rozszerzenie,

się jednak bardzo dobrze przy sugero-

wpisując w wyszukiwarkę: screen cap-

waniu przecinków, synonimów , a także

ture. Korzystając z tego typu wtyczek,

pomoże nam uniknąć literówek.

w łatwy sposób przy pomocy jednego

3. Monitorowanie czasu pracy. Przy lub kilku kliknięć możemy zapisać na

pomocy wtyczki Clockify będziemy

dydaktyka | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 19

w stanie monitorować, jak dużo cza-

czytanie trochę mechaniczne, ale jed-

wszystkie zakładki zostaną usunięte

su zajmuje nam wykonanie określo-

nak pozwalające nie patrzeć na ekran

i zebrane w jedną listę. Lista taka jest nego zadania. Aby w pełni korzystać

monitora. Dodatkowo możemy zde-

bardzo czytelna i łatwo można z niej

z narzędzia, trzeba je skonfigurować,

cydować, która część tekstu zostanie

wybrać, który element chcemy w da-

w tym celu należy założyć bezpłatny

przeczytana, możemy też przeskaki-

nym momencie otworzyć.

konto w Clockify i wówczas zainstalo-

wać pomiędzy akapitami, korzystając

wać rozszerzenie do mierzenia czasu.

z odpowiednich przycisków. Warto

To działa!

Korzystając z aplikacji, można nadać

dodać, że wtyczka przy odczytywaniu

Korzystanie z różnych dodatków do

nazwy różnym zadaniom i pod koniec

treści ze stron internetowych pomija

przeglądarek jest bardzo efektywne.

dnia sprawdzić, ile czasu poświęciło się reklamy.

Oszczędzamy nasz czas, nie musimy

na każde z nich.

6. Jedna zakładka. Ten dodatek

prowadzić żadnych dodatkowych no-

4. Zapamiętywanie. Zdarza się, że (OneTab) jest bardzo przydatny, je-tatek. Wybierając kilka różnych wty-

mamy bardzo dużo ciekawych mate-

śli mamy tendencję do otwierania

czek, możemy stworzyć swoje własne

riałów umieszczonych w przestrzeni

w oknie przeglądarki wielu różnych

centrum dowodzenia niezależnie od

internetowej (np.: blogi, wiadomości,

zakładek i zostawienia ich „na później”, przedmiotu, którego uczymy. Bar-filmy wideo, zdjęcia), z których chcie-

ponieważ mogą się jeszcze przydać.

dzo zachęcam do przetestowania ta-

libyśmy korzystać w pracy z uczniami,

Po kliknięciu w ikonkę tego dodatku

kich rozwiązań.

ale niekoniecznie od razu, w tej chwili, wówczas możemy posłużyć się narzę-dziem Pocket. Dzięki niemu zapisuje-

my strony internetowe do późniejsze-

go przeczytania i możemy uzyskać do

nich dostęp z dowolnego urządzenia.

Pocket usuwa zbędne elementy i zapi-

suje stronę w jasnym, przejrzystym wi-

doku. A dostęp do zapisanych elemen-

tów uzyskuje się poprzez zalogowanie

do darmowego konta.

5. Czytanie na głos. Ten dodatek (Read Aloud: A Text to Speech Voice

Reader) można wykorzystać w pracy

z uczniami, ale też wtedy, gdy chce-

my, aby nasze oczy odpoczęły. Po jego

instalacji treści ze strony internetowej zostaną dla nas przeczytane. Będzie to

20 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | dydaktyka

Edukacja aktywna

Metoda

projektów badawczych

w edukacji przedszkolnej

Metoda projektów jest kreatywnym sposobem wspierania rozwoju i uczenia się małych dzieci. Doskonale wpisuje się w nurt edukacji aktywnej, uwzględniającej podmiotowość dziecka, bo to ono jest tu konstruktorem własnej wiedzy.

Korzyści

Dzieci przez dłuższy czas szukają odpo-

Prekursorką tej metody w pracy

wiedzi na postawione przez siebie pyta-

z dziećmi przedszkolnymi była profesor

nia: „Czego jeszcze chcemy się dowie-

Lilian Katz, która w swojej książce Mali dzieć” w danym temacie. Odbywa się to

Badacze podkreśla, że dzieci to „bada-

poprzez aktywności badawcze – ankiety,

cze świata”, że najlepiej przyswajają

obserwacje, szkice, spotkania z eksperta-wiedzę, gdy są zaangażowane i gdy te-

mi, wyprawy terenowe, rozmowy, szuka-

Magdalena Jankowska

mat je ciekawi. Dzięki projektom dzie-

nie informacji w książkach, rysunki.

nauczycielka wychowania przedszkolnego

Istotną część projektu stanowi też

z wieloletnim doświadczeniem,

ci rozwijają nie tylko swoją wiedzę, ale pracuje w Przedszkolu nr 42 Kwiaty Polskie.

odzwierciedlanie nowo nabytej wiedzy.

W pracy stosuje m.in metodę projektów.

również zdobywają kompetencje emo-

cjonalno-społeczne. Uczą się współ-

Odbywa się to podczas zabaw – dzieci

pracy, dzielenia zadaniami, pomaga-

odgrywają role, konstruują, tworzą sce-

nia sobie, wytrwałości w działaniach.

nografie, rysunki, modele.

Dostrzegają sens tego, czego się uczą,

Projekt kończy się, gdy dzieci uzyskają a to wpływa na ich motywację i zdolno-wszystkie odpowiedzi na swoje pytania,

ści do nauki. Metoda projektów rozwija

gdy tracą zainteresowanie tematem i gdy w dzieciach inicjatywę, samodzielność,

wszystkie cele zostały zrealizowane. Decy-zaangażowanie i zaufanie do swojej

zje o zakończeniu podejmuje nauczyciel, wiedzy i możliwości, a to znacząco

informując o tym dzieci. Później następuje wpływa na wzrost ich poczucia warto-podsumowanie zdobytej wiedzy w formie

ści. Badania pokazują, że dzieci, które nowej siatki tematycznej, „co teraz wiemy”

w przedszkolu miały znaczącą kontrolę

– to pozwala zobrazować dzieciom ich

nad wykonywanymi działaniami, mo-

przyrost wiedzy. Ważnym momentem jest

gły je inicjować, osiągają lepsze wyniki również wydarzenie kulminacyjne, dzieci w późniejszych etapach edukacji.

decydują, w jaki sposób i z kim chcą się podzielić zdobytą wiedzą i rezultatami

Struktura projektu

swojej pracy. Może to się odbyć w różnych formach, np. wystawy, prezentacji, zabaw Każdy projekt składa się z 3 etapów:

inscenizacyjnych, występu, na które dzieci rozpoczęcia, realizacji i zakończenia.

zapraszają rodziców, inne grupy.

Projekt polega na zgłębianiu badań na

określony temat, który wyłania się na

Rola nauczyciela

podstawie zainteresowań dzieci lub

z inicjatywy nauczyciela. Temat musi być w projekcie

dla dzieci ważny, realny do „badania” i po-W pracy metodą projektów bardzo istot-

winien odnosić się do ich doświadczeń.

na jest rola nauczyciela, który wspiera inspiracje metodyczne | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 21

i inspiruje, zachęca do samodzielnego

myślenia i odkrywania. Bardziej koordy-

nuje pracą dzieci niż naucza. Ważnym

aspektem jego pracy jest uważna obser-

wacja, organizacja działań, materiałów

i dokumentowanie przebiegu. Kiedy za-

czynałam pracę metodą projektów, by-

łam pełna obaw, jak sobie poradzę z od-

daniem tak dużej inicjatywy dzieciom.

Potrzebowałam realizacji kilku projek-

tów, aby nabrać zaufania do ich umiejętności, uczyłam się nie wyręczać i nie da-wać gotowych rozwiązań. W tym czasie

Na początku dzieci podzieliły się doświadczeniami związanymi z piłkami, sama stawałam się badaczką tematów,

opowiadały o ulubionych zabawach, przyniosły swoje piłki i prezentowały ale przede wszystkim zmieniałam swój

je na forum grupy. Stworzyliśmy siatkę tematyczną „Co wiemy o piłkach?”

sposób nauczania i podejścia do uczenia się moich podopiecznych.

podczas aktywności z piłkami, książkami Innym naszym ekspertem był trener

Metodę projektów można z powo-

i różnymi rodzajami piłek.

piłki nożnej, który zaprezentował dzie-

dzeniem stosować już z najmłodszymi

W kolejnym etapie zachęcałam dzie-

ciom strój piłkarza, opowiedział o swo-

dziećmi, jeśli nie w całości to chociaż ci do zadawania pytań: „Czego chcemy

jej pracy i przeprowadził mały trening.

pewne jej elementy, np. rysowanie z ob-

się dowiedzieć o piłkach?”. Tutaj wyzwa-Wspierając całościowy rozwój dziecka,

serwacji, tworzenie siatek tematycznych, niem było dla dzieci formułowanie py-oprócz tych aktywności badawczych,

prace konstrukcyjne. Dobrze opraco-

tań, dlatego rozbudzałam ich ciekawość

równolegle realizowane były inne treści wany projekt staje się wspólną przygo-poprzez zadawanie kolejnych pytań

wynikające z podstawy programowej

dą zarówno dla nauczyciela jak i dzieci!

i prezentację konkretnych przedmio-

– nauka piosenki o piłce, czytanie bajek, Najważniejsze, aby mali uczestnicy byli tów, np. przyniosłam akcesoria piłkarskie zabawy ruchowe na dworze i aktywno-zaabsorbowani i zaciekawieni tematem,

i wtedy dzieci zapytały: „Co robi trener?”, ści plastyczne.

mieli możliwość inicjowania, wysuwania

„Ilu piłkarzy gra podczas meczu?”. Dzieci pomysłów, co do swoich działań oraz ba-zaciekawiły się także innymi dyscyplina-Zakończenie projektu

dania i rozwijania tego, co ich interesuje.

mi sportowymi i chciały się dowiedzieć, Na zakończenie projektu podsumowali-co się stanie z piłkami, kiedy wrzucimy je śmy zdobytą wiedzę. Zachęciłam dzieci,

Projekt: „Piłka”

do wody i jak pompuje się piłkę.

aby narysowały to, co im się podobało,

Wybór tematu nastąpił po obserwacji

W poszukiwaniu

co zapamiętały. Obejrzeliśmy również

zabaw dzieci, które często sięgały po

zdjęcia z projektu i skonstruowaliśmy

piłki zgromadzone w kąciku ruchowym.

odpowiedzi

wspólnie dużą piłkę z dostępnych ma-

Dzieci miały ogromna potrzebę ruchu,

Wspólnie z dziećmi zastanawialiśmy się, teriałów. Cały nasz projekt był na bie-bawiły się piłkami, rzucały, kopały, celo-kto może być naszym ekspertem i wzbo-

żąco prezentowany rodzicom poprzez

wały. Przy wyborze tego tematu wzięłam

gaci naszą wiedzę o piłkach. Tutaj jeden fotorelacje, także mieli oni wgląd w to, również pod uwagę zasoby związane

z chłopców stwierdził, że jego mama i tata czego i w jaki sposób uczą się dzieci.

z ekspertami i wyprawami terenowymi.

znają się na piłkach, „bo uczą w szkole na Uważam, że realizacja projektów zna-Zależało mi, aby dzieci miały możliwość sali gimnastycznej”. I tak zostali naszymi cząco wpływa na rozwój kompetencji

konkretnych działań i spotkań z osoba-

ekspertami. Mama chłopca przyniosła kilka kluczowych u dzieci, daje radość i sa-mi, które odpowiedzą na ich pytania.

rodzajów piłek, które dzieci porównywały, tysfakcję zarówno małym badaczom,

Na początku dzieci podzieliły się do-

układały od najmniejszej do największej, jak i nauczycielowi.

świadczeniami związanymi z piłkami,

sprawdzały, jak się odbijają, toczą. Nasz opowiadały o ulubionych zabawach,

ekspert zaprezentował dzieciom również

Bibliografia:

przyniosły swoje piłki i prezentowały je na pompowanie piłek. Inną aktywnością

J. H. Helm, L. G. Katz, Mali bada-

forum grupy. Stworzyliśmy siatkę tema-

badawczą była wyprawa na salę gimna-

cze. Metoda projektów w edukacji

tyczną „Co wiemy o piłkach?”. Dzieci uczy-styczną do pobliskiej szkoły. Tam dzieci elementarnej, Centralny Ośrodek

ły się wypowiadania, słuchania się nawza-miały możliwość obejrzeć bramkę, kosz,

Doskonalenia Nauczycieli, Polska

jem, a ja zapisywałam ich wypowiedzi

kije do hokeja na trawie i wzięły udział

Fundacja Dzieci i Młodzieży, War-

na arkuszu. Każde dziecko chciało w tym w zabawach i ćwiczeniach z piłkami.

szawa 2003.

momencie coś powiedzieć. W ciągu ko-

Szukając odpowiedzi na swoje pyta-

Metoda projektów w edukacji ma-

lejnych dni z pomocą rodziców stworzylinia, wykonaliśmy eksperyment z zanu-

łych dzieci – materiały szkolenio-

śmy w sali kącik projektowy z materiałami rzaniem piłek w wodzie, dzieci obser-we Instytutu Małego Dziecka im.

na temat różnych piłek – zdjęciami dzieci wowały i wyciągały wnioski.

A. Lindgren, Poznań 2015.

22 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | inspiracje metodyczne

Zmiany w szkolnictwie

Sytuacja szkolna

i zawodowa w opinii uczniów

z tzw. „podwójnego rocznika”

Ludzie często stają się kimś, kim wierzą, że są. Jeżeli sądzę, że nie potrafię czegoś zrobić, przestaję być do tego zdolny. Gdy jednak wierzę, że potrafię, nabywam umiejętności, nawet gdybym początkowo ich nie miał.

Mahatma Gandhi

Wyścig po miejsce

Podczas pracy z młodzieżą z „podwój-

nego rocznika” słyszałam historie wielu roz-Reforma systemu oświaty z 2017 roku spra-czarowań i niepowodzeń w procesie rekru-wiła, że w 2019 roku do szkół średnich po-tacji. Zaintrygował mnie problem obniżonej szedł tzw. „podwójny rocznik”, czyli ucznio-motywacji uczniów do zdobywania wiedzy

wie kończący w tym samym czasie szkołę

i osiągania wyższych wyników w nauce

podstawową i gimnazjum. Efektem tego była ogólnie, a w nauce zawodu w szczególności.

niemal dwukrotnie wyższa niż dotychczas mgr Jolanta Mikolcz-Kaczor

Postanowiłam przyjrzeć się sytuacji i zbadać liczba uczniów kandydujących do szkół po-absolwentka pedagogiki medialnej na UAM, jak to wygląda w szerszej perspektywie.

nauczycielka przedmiotów zawodowych i informatyki nadpodstawowych i ponadgimnazjalnych.

we „Florianie”, czyli Zespole Szkół Zawodowych nr 1

Badania przeprowadziłam w maju

w Poznaniu.

Wśród dzieci z „podwójnego rocznika” oraz i czerwcu 2022 r. techniką ankiety. 32 pyta-ich rodziców panowała niepewność o przy-nia formularza odnosiły się do oceny przez szłość dalszego kształcenia i dużą konku-uczniów swojej aktualnej sytuacji szkolnej rencję podczas rekrutacji. Walka o miejsce i zawodowej w kontekście możliwości swo-w upatrzonej szkole zaczęła się już rok, dwa bodnego wyboru szkoły i zawodu. W bada-wcześniej. Dodatkowe zajęcia, koła, konkur-niu wzięło udział 167 uczniów poznańskich sy, wolontariat, korepetycje stały się dla wie-techników i szkół branżowych z rekrutacji lu dzieci z tego rocznika normą. Jak się oka-w roku szkolnym 2019/2020, absolwentów

zało dla części z nich ten dodatkowy trud nie szkoły podstawowej 8- klasowej (57,5%)

okazał się przepustką do grona szczęśliwców i gimnazjum (42,5%). Z odpowiedzi na pytania przyjętych do wymarzonej szkoły.

dotyczące okresu sprzed i w czasie rekrutacji Nadzieje

wynikało, że informacje o szkołach i kierunkach były dostępne w dobrym stopniu, pro-i rozczarowania

blemem dla uczniów była natomiast dostęp-Sama reforma i jej implikacje to zagadnienie ność miejsc w wybranych szkołach i klasach.

bardzo szerokie. Skupię się tylko na pewnym Nieco mniej niż połowa badanych dostała aspekcie postreformacyjnej rzeczywistości się do wybranych szkół i jednocześnie 49,7%

szkół kształcących w zawodzie, a w szcze-uczniów nie uczy się w wymarzonej szkole.

gólności na sytuacji szkolnej uczniów z „po-Analizując korelacje, zauważyłam, że

dwójnego rocznika” i związanych z tym ich tylko 44,9% respondentów było w sytuacji postaw, ocen, opinii w kontekście następstw optymalnej, czyli trafiło do szkoły pierwsze-dla procesów dydaktycznych i wychowaw-

go wyboru i zawód, którego się uczą był ich czych nauczania zawodu.

pierwszym wyborem. W najmniej korzystnej ludzie i zdarzenia | Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 / 23

sytuacji znajdowali się uczniowie, którzy celowali w szkołę o zupełnie innym profilu bądź liceum. Stanowili oni 34,1% całej próby, możemy ich nazwać grupą ryzyka, biorąc pod uwagę możliwe zagrożenie niższą motywacją do nauki czy zagrożenie niepowo-dzeniem szkolnym.

Dwa końce kija

Postanowiłam skupić się na porównaniu grupy o najlepszym dopasowaniu szkoły i zawodu (na potrzeby opisu wyników nazwałam

tę grupę – grupą optymalną) z grupą ryzyka.

Postaram się streścić najważniejsze różnice.

Dlaczego uczniowie wybrali ten właśnie

zawód? W grupie optymalnej ponad połowa uczniów wskazała, że na wybór szkoły i zawodu wpłynęły przede wszystkim ich pre-

dyspozycje, umiejętności, uzdolnienia i zainteresowania, podczas gdy ponad połowa uczniów w grupie ryzyka określiła, że był to przypadek. W grupie optymalnej także ogól-ne zadowolenie z wyboru szkoły i zawodu było znacząco wyższe niż w grupie ryzyka.

Uczniowie z grupy optymalnej wykazywali wyższy poziom motywacji do osiągnięcia

dobrych wyników zarówno w nauce ogólnie jak i w nauce przedmiotów zawodowych.

Moją uwagę zwróciły różnice w pozio-

rozwinięcia umiejętności zawodowych.

Wspieranie uzdolnień

mie oceny własnych umiejętności i wiedzy Z kolei ponad połowa uczniów z grupy ryzy-Nie można oczywiście sytuacji „podwójnego zawodowej między grupami. Uczniowie

ka kontynuuje kształcenie w zawodzie tylko rocznika” traktować w oderwaniu od pande-z grupy optymalnej oceniali swoje wyniki ze względu na brak możliwości zmiany kie-mii i nauczania zdalnego oraz ich skutków.

na wyższym poziomie, niż było to w grupie runku i szkoły na inne. Rysuje się tu wyraźna Dla jednych uczniów było to ułatwienie, ryzyka. Zatem osoby bardziej zaangażowa-różnica priorytetów u obu grup, uczniowie które pozwoliło „przetrwać” znaczną część ne w swoją naukę, z większą motywacją do wyżej cenią sobie ciekawe formy zajęć, jeżeli tego etapu edukacji, dla innych stanowiło rozwijania swoich umiejętności, także po-dzięki nim realizują swoje pasje i zaintereso-blokadę w podjęciu próby zmiany szkoły.

zytywniej oceniały swoje bieżące postępy.

wania. Jednocześnie kształcąc się w lubia-Niemniej jednak, widząc, że do szkół trafiają Prawie dwukrotnie więcej uczniów z grupy nym zawodzie, bardziej zwracają uwagę na kolejne „podwójne roczniki”, a w roku szkol-optymalnej niż w grupie ryzyka stwierdziło, praktyczny aspekt kształcenia w kontekście nym 2022/2023 była to następna kumulacja że zawód, którego się uczą to ten wymarzo-przyszłej pracy zawodowej. Prawie połowa 1,5 rocznika, warto monitorować sytuację ny oraz że ucząc w tym zawodzie rozwija grupy optymalnej wiąże przyszłość z uczo-i stawić czoło wyzwaniom, które niesie.

swoje zainteresowania i uzdolnienia. Czyli nym zawodem, część będzie kontynuować

Sama w mojej pracy z uczniami z „grupy ry-w przypadku uczniów, którzy uczą się wy-naukę zawodu po ukończeniu szkoły. W gru-zyka” skupiam się na motywowaniu do roz-marzonej lub bliskiej tej wymarzonej profe-pie ryzyka większość uczniów nie zamierza woju ich własnych kompetencji w ramach

sji, nauka zawodu w dużym stopniu przynosi w przyszłości uprawiać zawodu, którego

zawodu, którego się uczą, staram się indy-dodatkowe benefity, z kolei uczniowie naby-się uczą, nie chcą też kontynuować nauki widualizować wymagania oraz wskazywać

wający niejako „z musu” wiedzę i umiejętno-w zawodzie. Kształcący się w zawodzie

i wspierać te uzdolnienia, które mogą im po-ści zawodowe, traktują proces dydaktyczny o lepszym dopasowaniu w znacznej części móc w drodze przyszłego procesu przekwa-jak przeszkodę w rozwoju swoich własnych starają się też samodzielnie poszerzać swoje lifikowania. Ponadto uważam, że należałoby uzdolnień i zainteresowań.

kompetencje zawodowe, niż ci, którzy trafili wyposażyć uczniów w kompetencje uła-Ograniczone

do szkoły z przypadku. Jak widać, właściwe twiające im przyszłą zmianę zawodu, wspo-dopasowanie szkoły i zawodu do preferencji móc poprzez wzmocnienie opieki doradców możliwości

ma pozytywny wpływ na sferę motywacji,

zawodowych i wskazać możliwość konsul-

Co sprawia, że uczniowie kontynuują naukę satysfakcji, samoocenę, potrzebę rozwoju tacji z centrami informacji zawodowej. Jest w zawodzie? Dla większości uczniów z gru-kompetencji czy zaangażowanie we własny szansa, że dzięki temu będą w stanie osią-py optymalnej były to ciekawe zajęcia i chęć rozwój.

gnąć sukces mimo wszystko.

24 / Uczyć lepiej 3 - 2022/2023 | ludzie i zdarzenia

Poznań ul.Bułgarska 19

Placówki Oświatowe Prowadzone Przez

Samorząd Województwa Wielkopolskiego

PLACÓWKI OŚWIATOWE

PROWADZONE PRZEZ SAMORZĄD

WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO

PODLEGŁE DEPARTAMENTOWI

EDUKACJI I NAUKI

Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Kaliszu pełna informacja dostępna na stronie:

www.odn.kalisz.pl

Wielkopolskie Samorządowe Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego:

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Koninie pełna informacja dostępna na stronie:

- w Gnieźnie, ul. Mieszka I nr 27, www.medyk.gniezno.pl www.cdnkonin.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Lesznie

- w Koninie, ul. Przemysłowa 4, www.medyk.konin.pl pełna informacja dostępna na stronie:

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: www.cdn.leszno.pl

Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Elektroradiolog, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Higienistka Stomatologiczna

Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Pile

- w Ostrowie Wielkopolskim, ul. Limanowskiego 17, pełna informacja dostępna na stronie:

www.msz-ostrow.cba.pl

www.cdn.pila.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Terapeuta Zajęciowy, Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny, Opiekunka Dziecięca, Higienistka Stomatologiczna, Asystentka Stomatologiczna, Technik Elektroradiolog Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu pełna informacja dostępna na stronie:

- Nr 1 w Poznaniu, ul. Szamarzewskiego 99, www.msz.poznan.pl www.odnpoznan.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Opiekun Medyczny, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Masażysta, Technik Farmaceutyczny, Ortoptystka, Technik BHP, Technik Elektroradiolog, Technik Elek-troniki i Informatyki Medycznej

Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Kaliszu

- Nr 2 w Poznaniu, ul. Mostowa 6, www.wsck.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: www.cwrkdiz.kalisz.pl

Asystentka Stomatologiczna, Higienistka Stomatologiczna, Technik Dentystyczny, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Opiekun Medyczny, Opiekun Osoby Starszej, Opiekun w Do S

m o

u cPia

om lo M

cy eSd

po ia

łecznej, Opiekunka Dziecięca, Technik Masażysta, Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Terapeuta Zajęciowy

Ut a duci sto bearum qui te nesto est, acerferiores Dualnego i Zawodowego w Koninie

- w Rawicz n

u es

, utl, nis d

. genolle

. G ss

r u

otsdam

a Ro .weckiego 6, www.medyk-rawicz.pl

www.cwrkdiz.konin.pl

Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Technik Usług Kosmetycznych, Technik BHP, Opiekun Osoby Starszej, Terapeuta Zajęciowy, Opiekun w Domu Pomocy Społecznej, Opiekunka Środowiskowa, Opiekun-Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia ka Dziecięca, Asystent Osoby Niepełnosprawnej, Technik Masażysta, Opiekun Medyczny

Dualnego i Zawodowego w Lesznie

www.cwrkdiz.leszno.pl

- w Złotowie, ul. Szkolna 3, www.wsckziu-zlotow.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Opiekun Medyczny, Technik Archiwista, Technik Masażysta, Technik Usług Kosmetycznych, Opiekunka Dziecięca

Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Pile

www.cwrkdiz.pila.pl

Wielkopolskie Samorządowe Centrum Kształcenia Ustawicznego we Wrześni, ul. Wojska Polskiego 2a, www.wscku-wrzesnia.pl Centrum oferuje naukę na następujących kierunkach: Centrum Wsparcia Rzemiosła, Kształcenia

- Florysta, Technik Usług Kosmetycznych, Technik Logistyk, Technik Administracji, Dualnego i Zawodowego w Poznaniu

Technik Archiwista, Technik Rachunkowości, Opiekun Medyczny, Asystent Osoby www.cwrkdiz.poznan.pl

Niepełnosprawnej, Technik Budownictwa